17 



hoogere parasieten, men denke bijv. aan de ingewandsworrnen en de roest van de gra- 

 nen, verkeeren in hetzelfde geval. Maar het is een eigenschap van groote beteekenis 

 voor de proefneming, omdat daardoor ,de wijze bepaald wordt, waarop het mogelijk is 

 het virus tot vermeerdering te brengen. Tot mi toe heeft echter juist in het vraagstuk 

 van die vermeerdering de grootste moeilijkheid voor een diepere studie der viri gelegen. 



Gaan wij thans na wat door Pasteur op dit gebied reeds is verricht. Zijn on- 

 derzoek over de hondsdolheid heeft juist daarop betrekking, want de oorzaak daar- 

 van is een virus in den boven omschreven zin, waarvan de afzonderlijke deeltjes niet 

 zichtbaar zijn, of in elk geval nog niet met zekerheid zijn gezien. Voor Pasteur 

 bestond daarin geen overwegend bezwaar, want de mogelijkheid van het bestaan van 

 microben, zoo klein dat zij door geen mikroskoop konden worden waargenomen, sprak 

 voor hem als van zelf. Gevraagd zijnde naar den oorsprong van het virus der dolheid 

 bij den eersten hond, die dol is geworden, antwoordde Pasteur, dat dit de vraag 

 was naar het groote probleem van den oorsprong van het leven zelve. Bij al de moei- 

 lijkheden, die hij te ontwarren had, vooral aanvankelijk toen hij nog met het speeksel 

 der dolle honden werkte, was zijn eenige leidraad, dat de deeltjes van het virus levende 

 deeltjes waren, die zich als microben kunnen vermeerderen. 



In P a s t e u r's biografie van R a d o t leest men op pag. 562 omtrent dit 

 punt het volgende: ,,P a s t e u r ne pouvait appliquer la methode qui lui avait servi 

 jusqu'alors pour 1'isolement, puis pour la culture du microbe en dehors de 1'organisme 

 dans un milieu artificiel, car il n'arrivait pas a deceler, a mettre en evidence le microbe 

 de la rage. Comment y parvenir ? L'existence du microbe n'etait pas douteuse. Peut-etre 

 e"tait il a la limite de la visibilite. Puisque ce quelque chose est vivant, pensa Pas- 

 teur, il fautarriver a le cultiver. A defaut de bouillon de culture essayons du cerveau 

 meme des lapins. C'est un tour de force experimental. Tentons-le". 



Deze woorden hebben betrekking op den toestand van zijn proeveh op 30 Mei 

 1881. Pasteur had toen reeds de belangrijke ontdekking gedaan, dat het virus 

 zich langs het zenuwstelsel voortbeweegt, zich daarin blijkbaar vermeerdert en dit 

 bracht hem op de gedachte met de hersenzelfstandigheid der dolle dieren zijn verdere 

 infectieproeven te doen. Deze bestonden daarin, dat dit materiaal direct gebracht 

 werd in de hersenen van getrepaneerde dieren, waardoor niet alleen alle proeven vol- 

 komen slaagden, hetgeen bij de inoculatieproeven met het speeksel van dolle honden 

 volstrekt niet het geval was geweest, maar ook de incubatietijd, die vroeger geheel 

 onzeker was en tusschen weken en maanden varieerde, meer en meer verkort werd. 

 Ten slotte kon dietijd tot zes of zeven dagen terug gebracht worden en terecht kon 

 hij toen spreken van een ,, virus fixe", want hij kon nauwkeurig den dag voorspellen, 

 waarop een gei'noculeerd dier dol zou worden. 



Steeds geleid door de voorstelling dat het vele overeenkomstige eigenschappen 

 zou bezitten als de microben van het miltvuur en die van de hoendercholera, waarvan 

 hij vroeger de vaccins had bereid, kwam hij tot de gedachte, dat zich ook tegen de 

 dolheid een vaccin zou laten bereiden door het virus te verzwakken en dit bereikte 

 hij door het langzame drogen bij 23 van de hersenzelfstandigheid van een dol konijn. 

 Na 14 dagen was de virulentie volkomen verdwenen en met dit materiaal, verdeeld 

 in water, werd een hond onder de huid ingespoten. Na twee dagen had een nieuwe in- 

 spuiting plaats, maar met hersenzelfstandigheid, die slechts 13 dagen gedroogd was. 

 Dit werd voortgezet en ten slotte ontving het dier de inspuiting met de hersens van 

 M. W. Beijerinck, Verzamelde Geschriften; Zesde Deel. 2 



