terien. Dit groote verschil in het rendement staat onder den invloed van nog niet 

 goed bekende oorzaken, waarvan eene zeker gezocht moet worden in het gehalte 

 aan opgelost colloidaal kiezelzuur, dat vooral op den groei van Azotobacter gunstig 

 werkt en waarvoor ook kalk onmisbaar is. 



Azotobacter chroococcum heeft een sterk oxydeerend vermogen ten opzichte 

 van allerlei stikstofvrije organische stoffen, welke dan ook tot groei en vermeerdering 

 aanleiding geven. Zoo worden geassimileerd: glukose, laevulose, galactose, saccharose, 

 maltose, melibiose, en raffinose, manniet en alkohol, en verder calciummalaat, suc- 

 cinaat, chinaat en lactaat gemakkelijk, citraat en acetaat moeilijker, glycerine 

 zeer moeilijk. Niet geassimileerd worden: cellulose, mannose, arabinose, laktose i), 

 xylose, rhamnose, erythriet, dulciet, querciet, sorbiet en calciumtartraat, formiaat en 

 oxalaat 2 ). Ook zetmeel en vetten worden niet aangetast 3). In vruchtbaren grond is 

 zeker eenig acetaat voorhanden, maar hoe Azotobacter zich in de natuur voedt is nog 

 onduidelijk. Kleine hoeveelheden gebonden stikstof kunnen geassimileerd worden 

 in de reinkulturen. Bij krachtige koolstofvoeding kan bij voldoende verdunning sal- 

 peter gereduceerd worden tot de ammoniakfase. Hoeveelheden van meer dan om- 

 streeks 0. 1 % gebonden stikstof in het voedsel maken echter den groei van Az. 

 chroococcum bij vrije concurrentie geheel onmogelijk. 



De eenvoudigste wijze om het aantal kiemen van Azotobacter chroococcum per 

 cm 3 grond vast te stellen is de plaatmethode, als volgt uitgevoerd. Aan een 2% glu- 

 kose- of rietsuiker-oplossing in gewoon water worden toegevoegd 2% agar, 1 a 2% 

 krijt en 0.05% bikaliumfosfaat; andere stikstof verbindingen dan de geringe hoeveel- 

 heid van de agar zijn hierin niet aanwezig. Toevoeging van 1% calciummalaat kan 

 dezen bodem nog iets verbeteren. Deze agar wordt in een glasdoos uitgegoten, zoodat 

 men een porcelein-witte plaat verkrijgt van c.a. 5 mm dik en 20 cm middellijn. Van het 

 te onderzoeken grondmonster wordt een afgemeten hoeveelheid in een bekend volume 

 water krachtig opgeschud, zoodat de kiemen zooveel mogelijk van de aarddeeltjes los- 

 raken. Nadat de allergrofste stukjes bezonken of voorzoover zij drijven verwijderd 

 zijn, wordt van dit water, bijv. >/ 2 cm 3 , te zamen met de daarin zwevende deeltjes op 

 de oppervlakte van de agarplaat gebracht en daarover met een platinadraad gelijk- 

 matig uitgespreid, zoo noodig onder toevoeging van een weinig steriel water. Vreest 

 men dat de plaat het opgebrachte water niet geheel zal kunnen opzuigen en dus tijdens 

 de kultuur nat zou blijven, dan verdampt men vooraf een weinig door zachte ver- 

 warming 4 ). 



Men eindigt met een glimmende agar-oppervlakte, bedekt met de kiemen en de 

 vele aarddeeltjes. Dan volgt kultuur in broedstoof of warm vertrek bij 20 a 30 C. 



Zijn in het grondmonster geen Azotobacter-kiemen aanwezig, dan bedekt de plaat 

 zich na eenige dagen met een laagje van kleine bakterien-kolonien, die er een vochtig 



1) Sommige varieteiten van Az. chroococcum kunnen ook laktose assimileeren. 



2 ) De eenige tot nu toe gevonden bakterie, die oxalaten langzaam oxydeert, is een 

 varieteit van Bacterium fluorescens non liquefaciens. 



3 ) Diastase en lipase worden door Azotobacter niet gevormd. Evenmin, zooals trouwens 

 te vervvachten was trypsine. Wei invertase. 



4 ) Bij sterke verwarming kunnen door thermodiffusie, die van warm naar koud gericht 

 is, stoffen aan het oppervlak komen, die veel water aantrekken, niet terug diffundeeren en de 

 oppervlakte van de agar blijvend bevochtigen. 



