65 



zonderlijke groep van bacterien behoorende te beschouwen. Dat daarom evenwel 

 het woord Bacillus niet langer zou inogen gebruikt worden om deze bacterien aan 

 te duiden, zooals Laurent wil, berust op misverstand, want nimmer is door mij 

 aangenomen dat deze naam met een waren genusnaam gelijk staat. Welke bacterio- 

 loog zal niet moeten toestemmen, dat wat wij tegenwoordig Bacillus noemen ongeveer 

 beantwoordt aan het ,,geslacht" Chaos van Linnaeus, en principieel verschil- 

 lende groepen omvat ? 



Maar keeren wij thans tot de vloeistofculturen terug. 



Van het beschreven bacterienslijm, bestaande uit staafjes, bacteroiden, sterren 

 en zwermers, werd een geringe hoeveelheid aan de spits eener platinadraad in de 

 cultuurvloeistoffen in de K j e 1 d a h 1'sche verbrandingskolfjes overgebracht en 

 daarbij telkens, naast een geinfecteerd kolfje een tweede, niet geinfecteerd, aan de- 

 zelfde condities blootgesteld. Deze condities bestonden nu daarin, dat alle culturen 

 in een kast in het laboratorium geplaatst werden, waarin slechts weinig licht, en een 

 temperatuur heerschte, die gedurende de maanden October, November, December, 

 Januari, Februari en Maart afwisselde tusschen 5 en 12 C., op enkele clagen gedurende 

 eenige uren 15' C. bereikte, en gedurende de zeer koude nachten van den winter nu 

 en dan op 2 C. is gedaald. De meeste culturen vertoonden reeds na 2 of 3 dagen een 

 duidelijke troebeling. De controle kolfjes zijn zonder een enkele uitzondering volko- 

 men helder gebleven. Het steriliseeren had steeds plaats gevonden door herhaald op- 

 koken gedurende enkele minuten. 



De verschijnselen, welke in de kolfjes ten gevolge van den groei der bacterien 

 werden opgemerkt, waren in vele opzichten belangwekkend. Aanvankelijk ontstond 

 tegen het glas een gelijkmatig beslag van bacterien, dat op eenigen afstand onder de 

 vloeistofspiegel plotseling eindigde in een scherpen eenigszins gegolfden grensrand. 

 Later, bij het toenemen der bacterien in getal, heeft zich het beslag naar boven 

 uitgebreid, bijna de oppervlakte bereikt en een grensrand gevormd gelijk de voor- 

 gaande. 



Intusschen ontstond er op den bodem een wit neerslag, dat, naar het schijnt, uit 

 inactieve of doode bacterien was samengesteld, wier mikroskopische structuur doet 

 vermoeden, dat een gedeelte van him lichaamsinhoud tot de cultuurvloeistof was 

 teruggekeerd. Dit witte, zware poedervormige bacterienneerslag is aanhoudend toe- 

 genomen, en, toen de culturen na 8 weken ingedroogd en verbrand werden, was aan 

 de vermeerdering daarvan waarschijnhjk nog geen einde gekomen. Op grond van 

 andere ervaringen vermoed ik, dat deze stilstand onder de gegeven condities wel niet 

 binnen het jaar bereikt zou zijn. 



Vooral de tegen den glaswand gevormde bacterienvegetatie, zooeven genoemd, 

 werd herhaaldelijk door mij mikroskopisch onderzocht, en tot mijn groote verrassing 

 als bijna geheel uit ^bacteriensterren" bestaande herkend. Overigens vond ik ook 

 in het genoemde praecipitaat vele sterren en bacteroiden. 



Boven deelde ik mede, dat aan sommige mijner cultuurvloeistoffen phosphaat 

 was toegevoegd, aan andere niet. Mikroskopisch beantwoordde aan dit verschil in 

 samenstelling het volgende onderscheid in den bacterientoestand. Terwijl bij de 

 aanwezigheid van het phosphaat slechts met moeite zwermers konden ontdekt wor- 

 den en deze zeer klein waren, waren de zwermers in de phosphaatvrije-oplossingen, 

 toen de proeven gestaakt werden, in groot getal aanwezig, en betrekkelijk groot van 

 M. W. Beijerinck, Verzamelde Geschriften; Zesde Deel. 



