5. LEIBNIZ, Consultatio de instituenda Soeietate Germana. 27 



Accedit patriae amor, quae praestantissimorum ingeniorum et pulcherrimorum 

 inventorum ferax, nescio quo tamen torpore gloriam suam non satis tuetur, duin 

 exteri, nostra novo habitu producentes , nobis ipsis imponunt et labore alieno saepe 

 callide fruuntur. Nos vero interea non nisi ipsos citamus laudamusque, domesticae 

 virtutis ignari, et sul> nescio quibus rhapsodiis saepe praeclara nostra cogitata 

 obruentes. quae alii speciosis ratiocinationibus ornata venditare didicerunt. (Addo 

 quod soli omnium German! linguam nostram negligimus, cujus tamen in rebus so- 

 lidis minimeque chimaericis tradendis mirabilis eflicaeia. tot experiments compro- 

 liata est). 



Sed bene est. quod exteri licet ingeniosissimi et omnibus rebus instructissimi 

 nobis. id quod potissimum est. aclinic quodammodo vacuum nostraeque linguae <>r- 

 nandum reliquere. Etsi enini niulta elegantissima observata ;it(jue cogitata illis de- 

 beri, nisi ingrati, negare non possimus, videntur tamen nonnulli eorum magis ad 

 curiositatem quam usum respicere, et in mercibus eornni literariis saepe idem <|nod 

 in civilibus usu venire, ut magis placeant. quam juveut. Itaque si dicendum , quod 

 res: post tot eorum ingeniosa scripta et pulchras theorias et exquisitas observationes, 

 ipsi tamen exteri negare non possunt. optimos Europae medicos practicos, optimos 

 rliemieos, optimos mechanicos in Germania esse et optima quaeque, (piibus ipsi 

 suas ratiocinationes inaediticant. e Germania prodiisse. 



Superest ergo, ut evigilenms tandem aliquando et bona. nostra, agnoscamus 

 atque excolamus. In liunc praecipue h'nem comparata est haec consultatio, ut viros 

 ingeniosos patriaeque ac boni publici amantes velut i'ace clara ac signo dato ex- 

 citemus ad conspirationem quandnm animorum jucundam et gloriosam et seculo 

 dignam. 



(^uoniam autem in scientia naturae, quae tain late patet. vix (|uic(|uam me- 

 inorabile nisi sociatis [societatis?] laboribus praestari potest, opus est autem con- 

 sensu atijue ordine cpiodam ad societatem ineundam. et nemo quicquam melius 

 1'acit, (|uam quod volens f'acit: ideo xrntcntiax jth/r/i/itt roynntlax dnxi. ut opinionibus 

 omnibus expensis illud denique fiat, ipiod plerique probabunt; et quandoquidem 

 in omni consultatione opus est propositione quadam, de qua. deliberetur, et <jii;ic 

 sit totius negotii basis, id mei esse of'ficii credidi. ut paucis exponam de <juilnis 

 cogitandum putem. Si (pia tamen jiddant alii et in considerationem jiraeterea venire 

 debere ostendant, libenter morem geremus. 



Ante omnia ergo Dei gloria et patriae amor et publica utilitas Consul tationis 

 hujus suprema capita, sunto, et cpiia nee Deo cani pulchrior Iiymnus potest. quam 

 si quod naturae miraculum patefiat, nee afflicta pati'ia, melius reflorescet, quam si 

 opificia et commercia et artes civiles militaresque iustaurentur atxjue augeantur, 

 ne<|iie generi humano ]>ost animi virtutes sanitatis auxiliis aliquid carius esse debet: 

 sequitur Deo, patriae, denique universis hominibus non posse aliquid praestari melius 

 (post pietatem et justitiam) quam si rerum naturalinm proprietates atipie nsus. quos 

 habent in scientiis atijue artibus, velut in numerato liabeantur. Desiderantur eru'o 

 relationes jidelfs operationum naturae attjiif art!.* . >/in/i' />/ *//// ufll, i-el naltcm ad- 

 iiHiilniii xiiitiiilarcs: utiles autem notandae sunt, nulla raritatis aut vulgaritatis habita 

 ratione. Modo ea omittantur. quae cuivis artis igua.ro statim patent per se sine 

 magistro ac sine ingenio. Caeteroquin non omne, <juod vulgare est, facile est. et 

 vel sit dolabra, fabri lignarii, aut lima 1'errarii, multa. habent observanda. vel [necl'| 

 cuivis nisi vel a, magistro, vel ingenii perspicacia, vel ab experientia edocto, 

 facile in mentem ventura. 



Excerpendae ergo erunt Relationes nostrae non tain ex chartis, (mam ex 

 naturae volumine et mentium thesauro: <jiiia vero difh'cilliminn est, etiain in pictnra 

 delineationem rei ab ejus aspectu naturaijue petere potius <[iiam jam alibi expressam 

 ejns imaginem mutuo sumere: ideo utemur eo auxilio. (juod nobis temporum feli- 



