5. LEIBNIZ, Consultatio de instituenda Societate Gennana. 21) 



fabrum ferrarium et automatarium ; nain saepe illis inter se stint lites atque aemula- 

 tiones, et ex contlictu sententiarum attento atque indtistrio facile veritatis lux emicabit. 



In describendo atitem methodus haec sequenda est: primum Noinenclator 

 quidern conficiatur propriorum artis verborum phrasiumque et receptaruin forinn- 

 lannn atque sententiarum. quae apud artifices quodammodo in proverbitnn abiere. 

 His enini illi non minus nituntur. quam jurisconsult! regnlis juris aut medici apho- 

 rismis. Ordo autem harttm definitionum, phrasium atqtie axiomatum sequendus est 

 non alpliabeticus, sed naturalis, qualem ipsa rerum connexio oft'ert, dum a simpli- 

 cibus ad composita iinus. et quae ad caeterorum intelligentiani desiderantur, prae- 

 inittimus. Adjiciendae stint explicationes factae verbis popularibus. Et vero inalim 

 pleraque ista Germanica scribi lingua, quemadmodum in communi usu versantur; 

 nam latine pleraque non satis aut commode aut proprie reddentur, cum vocabulis 

 veterum et multo inagis phrasibus eortim aptis destituamur, et nihil causae sit, cur 

 non eunclem linguae nostrae honorem asseramus, quern alii suae. Illud autem 

 potissimum observandum est, ut schemata quam exactissima descriptionibus accedant, 

 et cum res quae describitur admodum composita est, ea mine dissoluta, mine pau- 

 latim reconjuncta spectetur. variaeque ejus facies ususque ac status exhibeantnr, 

 servatis ubique literis iisdem. 



Definitionibus autem explicatis subjiciendi sunt aphorismi (|iiidam et canones 

 et observationes generaliores ; item subjectorum naturalimn. circa qtias ars ilia 

 versatur, singulares quaedam et curiosae proprietates, ab artificibus observatae, 

 tametsi forte non aeque ad praxin conferant. His autem absolutis ad opera artis 

 sive , ut vtilgo A'ocant, lectiones, ut mathematici appellant problemata. pergendum 

 est. Et quia problemata difficiliora plerumque aliis facilioribus velut cognitis nituntur, 

 ideo semper danda opera est, ut tinitatione mathematicorum (qui demonstrationes 

 nimis jirolixas alioqui futuras oj)e })romissorum lemmatum contraluint) constructi- 

 onem alicujus problematis sive processum formulamve praescriptam bre\>-m 

 reddamus, tollendo inde et separatim ponendo i|tiae peculiare problema etiam aliis 

 forte processibus usui futurum constituunt. 



Hoc uno observato mira subito vi \_ftn-tfixfie in] artiiun descriptione lux oriettir. 

 Proximumest. ut semper operationum rationes eaeque. quoad fieri potest. solidae et 

 universales adjiciantur, ({tias ut magistris, hominibus sive indoctis sive non satis 

 attentis, exsculpamus. non tantum causa, cur unumquodque faciant , (juaerenda est, 

 sed et objectiones illis faciendae, (juae cogant eos in se i-edire et mature expendere 

 quod dicunt. Utile est etiam. problema unumquodque verbulo annotare. (jiiis ejus 

 futurus sit in sequentibus usus. Deniijiie nee in ordine, nee in scribendi ratione 

 nimia scrupulositas desideratur, modo circa rerum (juae tractantur potissimas 

 proprietates annotandas, item in schematis, ac denique in fideli et plena operationum 

 descriptione nihil desideretur. Et quia solent magistri habere cautelas quasdam et 

 subtib'tates ac velut condita artis mysteria operacjue eminentiora, Meisterstiicke, 

 (juibus candidates suos examinant, aut inter se nonnumquant de artis praestantia 

 sive inter pocula, sive in officina certant. aut etiam quibiis alios homines eallide 

 circiimscribiint. ideo nulli studio parcendum est, quo nihil talium desideretur. Nam 

 qui prudens est, facile ita quaestiones instituere potest, ut hoc genus hominimi 

 elici aliquod ex se nequidem sentiat. Subjicienda etiam sunt rerum pretia et quidem 

 loco, in (|tio descriptio fit, in exemplum adhibito, et fundamentis adjectis. unde 

 hujtis pretii ratio intelligatur, atque illud ({uocjue appareat. ex (juilxis causis res 

 in aliis locis majoris minorisve esse soleat possitve. Libros autem idem argtimentiim 

 sive attingentes, sive professa opera tractantes utiliter adhibebimus, turn e rei 

 initio rudes simus, turn ut sciamus, quid potissimum explicatione indigeat, aut 

 quaerendum restet, ut omnia quam plenissime describantur. ne ullus scrupulus 

 descriptionem secuturo jure restare possit. 



