30 5. LEIBNIZ, Consultatio de institueucla Societate Germana. 



Porro cum vitae genera sive professiones at vocant, scilicet operatrices, id 

 e.st , si ita cum nonnullis appellare placet, vacationes singulatim explicandas ajo. 

 iion taiitum opiticia intelligo atque artificia, sed oinnia huniinuin artium, scientiarum 

 genera, tjuae corpore ac per corpora aliquid praestant, ubi corporum nuinerus, 

 nirnsura, vis inotrix, consistentia , colores, soni, odores, sapores, caeteraque 

 sensilia. oinnia in rationes vocantur, sive seria sint, sive ludicra, quae aguntur, sive 

 jam ludi peculiarem hoininum classem faciant, ut musica. scenica, sive pro cujusque 

 arbitrio ac voluptate rxerceantur. ut ludi, qui magistros certos ac professes non 

 habent; id enim a casu est nee ad rein i'acit, <[iiod alii ludi prae aliis magistros 

 professes sunt nacti. Latent autem et in ludicris praeclara, quibus animus ad 

 inveniendum excitatur multaque subinde naturae arcana involvuntur. Nee ipsos 

 circulatores negligendos arbitror, quos constat multa habere egregii usus, si inciderent 

 in possessores praestantiores. Neque vero distinguendum est lioc loco inter artes, 

 quae opus relinquunt, ut pictoria, fabrilis, aut quaruin effectus cum ipsa operatione 

 evaneseit, ut musica, equestris, saltatoria , funambularis. nautiea. Et ex illis, quae 

 aliquid relinquunt, perinde est sive exhibitoriae sint, ut piscatrix, venatrix, gem- 

 inarum et metallorum indagatrix, ubi nihil producitur, sed tan turn capitur aut de- 

 tegitur, sive obstetrices sint. quae. corpora naturalia invicem efficacia maritare 

 rmitentae et aliquando tantuin. ul>i nece.sse est, obstetricias naturae man us admo- 

 ventes quo felicius ac facilius aliquid pariat. ipsae per se non agunt. qualis est 

 agricultoria, pastoria , ars hortulani. ars medici, quae tamen ob iinis magnitudinem 

 et scientiae sublimitatem plane a caeteris separanda est. Sive sint elaboratrices, 

 ubi continua artificis cura opus est, tametsi hie quoque tantuin natura agat, ut 

 cbemica. , pharmacopoetica, salis, nitri, alumnus, vitrioli excoctrix, docimastica, 

 magirica, coloratrix, cujus species tinctoria est. Sive denique sint effarmatrices, 

 ut fabriles. automatoria, graphice sculptoria , scriptoria, impressoria, textoriorum 

 omne genus, chirurgica. Neque vero omnem artium et vacationum varietatem mine 

 enumerare propositum est, quae sive pro subject!, in quo oecupantur, sive usus 

 ac finis ratione . aut etiam multis aliis modis distingui possunt. 



Sul'fieit subindicasse , quam nihil eorum sit negligendum, quibus hominum 

 curae ac studia distrahuntur. 



Demus jam, si placet, centum esse circiter genera artium describendariun 

 (comprehensis tamen vastioribus illis. medicina et chemica, quae duae per se 

 unaquaeque corpus constituent, inter plures distribuendum). Ponamus etiam centum 

 illas artes intra quinquaginta aut etiam pauciores viros accurate doctos et curiosos 

 distribui, totidemque libros elaborari, cjuot sunt artes: quis non videt, intra aliquot 

 annos mediocri diligentia totum institutum accuratissime absolvi posse, etiam a 

 viris in alio jtlane studiorum genere occupatis, si modo j)artem horarum sub- 

 sccivarum, (jualein forte aedificio alicui struendo. aut horto villaeve aut rei familiaris 

 curae intention subinde tribuere solemus. labori multo gloriosiori et perennaturo 

 impendere velint. Ita haberemus tliesaurum scientiae, cui nulla parem vidit a etas 

 et in paucis voluminibus bibliothecam niaximis illis vera rerum scitu dignarum 

 copia ditiorem. Nam potissimae hominum notitiae velut in aerarium puhlicum 

 relatae in numerato erunt, et id omne in conspeetu habebimus. tjuo tota globi 

 nostri terrestris superficies animatur, <juo ipsa pene rerum natura convertitur, (juo 

 populi ilorent, unde velut ex copiae cornu tanta rerum vis eft'unditur, denique id 

 omne. tjuo tot millia aluntur. ornantur. agunt, pugnant, occupantur, deliciuntur. 

 Quodsi ergo doctissimi nostrates naturae curiosi varia subjecta sive corpora 

 natuwilia inter se tractanda olini distribuerunt. dum ille absynthium . iste cliry- 

 socollam, alius ganunaros aut vinum. (juartus crocum. alius aliam speciem sibi 

 sunlit, quod profecto institutum laude dignissinmm est: quid jirohibebit. nos non 

 tarn inutoriim quam vivorum atque interroganti respondentium species corporum 



