384 H. HALBERTSMA, Iust. Fil., 



niorborum medico explorandoriun plerumque sedes sunt. Neque tamen hoc 

 suffecerit , nisi et ille diligenter teneat , quomodo organa iuxta se inviceni 

 sita sint ; quo neglecto , accurata inquisitio nulla institui potest. Haec 

 demum Anatomiae addiscendae methodus nos docebit uti instruraentis , 

 quorum utilitatem , imo necessitatem schola Vienno-Pragensis Iviculenter 

 probavit. Intelligitis , me stethoscopium et plessimetrum significare , de 

 quorum adminiculorum magnis commodis ita maxime constabit, si expe- 

 rientia docuerit, sine eorimi auxilio neque pleuritidem a pneumonia, neque 

 cordis vitia a vitiis pericardii distingui posse. 



Quomodo tandem philosopbus Anatomiam sibi cogitat? Cum eius non 

 referat , quomodo organa , inter se comparata , sita sint , inquirit potius in 

 partium originem ac notionem et indagat leges , quibus organi structura 

 innixa est. Methodum recte syntheticam dixeris. Quae contemplandi 

 ratio , cum rerum caussas explorando ingenii vires exerceat , sine dubio et 

 praeceptori et discipulo erit iucimdissima ; eoque magis , quod philosopha 

 oliservandi ratio memoriae , cuius magnus in Anatomia usus , succurrit. 



Sed sive chirui'gus sive medicus sive philosophus Anatomiae operam det, 

 ea quae dicitur descriptiva -temper praemittenda erit, Etenim antequani 

 chirurgus addiseere poterit , quo situ inter se invicem organa posita sint , 

 pro comperto habere debet, ea exsistere , quaqne sint forma et structm'a; 

 tum, quod ad vasa et nervos attinet, ubi oriantur et quo tendant. Haec 

 omnia Anatomia descriptiva docet. Medico quoque et philosopho hanc 

 disciplinam fundamenti loco esse , non est quod vobis pluribus demonstrem. 



lam si quaerimus , fuerintne Anatomiae initia antea sic tradita , ut 

 Anatomia descriptiva fundamenti instar stabilis praemitteretur, nonnihil 

 dubitandum videtur. Sola Osteologia eo, quern volumus, modo tractabatur. 

 Reliqua partim descriptive , partim topographice , partim pathologice doce- 

 bantur. Ita e. g. in musculis exponendis statim addebatur descriptio 

 vasorum nervorumque , hos musculos contingcntium. Quod idcirco mirum 

 videri debet, quoniam discipulus liariun rerum notione nondum imbutus erat. 



Facile mihi assentiemini , A. H. , contendcnti, ex methodo ista oriri 

 debuisse notiones imperfectas et mancas, quoniam nulla altior doctrina 

 acquiri potest, nisi elementis in succum et sanguinem versis. Ea quae 

 fundamentis male iactis superstruuntur , caduca et fragilia simt. 



