304 I. DE W A L 



Quodsi vero ipsam iiitueamur viam ac rationem , qua lurisprudentiae 

 studium a recentioribus huius disciplinae doctoribus exculta est , duas satis 

 perspicue discerni posse arbitror artis periodos. In utraque autem huma- 

 nmn ingeniuni conspicimus , non statim praesentis aetatis vinculis solu- 

 tum, initio totum in interpretatione iuris, quod vigere existimatur; — 

 deinde vero illius iuris doctrinam in artem qnandam redigere tentans; — 

 donee tandem ipsi persuasum fit, germanam cuiusque instituti efficaciam 

 propriamque ipsi naturam rite perspici ac diiudicari non posse, nisi historiae 

 luce indagetur atque illustretur. 



Itaque medio, quod dicimus, aevo glossatores nihil aliud agebant aut 

 moliebantur, quam Iuris Civilis praecepta uberrimis explicare doctrinae 

 commentariis subtilesque dirimere controversias , unam adtendentes exegeti- 

 cam interpretandi rationem : deinde saeculo decimo quarto Academiis maxima 

 Francicis dogniatica in usu esse coepit Iuris tractandi methodus , at inani- 

 bus saepe scholasticorum praeceptis ac disceptationibus depravata: tandem 

 vero Alciatus, Bu^aeus, Zasius aliique regiam illam munire conati sunt 

 viam, qua strenue progrediendum esse docuit summus ille Cuiacius, qui, 

 historici iuris studii instaurator dici meretur, discipulosque ilia initiare 

 coepit lurisprudentiam interpretandi ratione, qua ex ipsius populi Romani 

 ingenio et historia unumquodque placitum illustrarent. Quorum exempla 

 ita mox secuti sunt optimi quique in patria nostra Iiiris interpretes, ut 

 omnibus paene Iuris locis ex remotissima antiquitate, cuius quidem vestigia 

 satis certa impressa supersint, lucem affudisse videantur. 



Recentiori vero aetate, cmn ex multorum in plerisque Europae regioni- 

 bus doctorum consensu communis fere invaluisset opinio, diversos admo- 

 dum Iuris fontes in tantam excrevisse copiam , ut omnia vitae civilis negotia 

 incerta lege regerentur, — cum ex philosophorum scliolis prodita omnium 

 paene animos invaserant infausta quaepiam de vera libertate tuenda ac 

 regimda civitate commenta, nee minus plerisque avita instituta abolenda 

 viderentur, — conditi sunt a plurimis ardenter expetiti scripti legum codi- 

 ces , cunctis fere eo magis probati , quo melius , his sancitis ac promulga- 

 tis, praeteritorum temporum memoriam omnem exstinctum iri arbitrarentm-. 

 Iterumque, ni fallor, lurisprudentiae studiosis idem ad perlustrandum patuit 

 campus, cuius spatia emensi erant superiorum saeculorum lureconsulti. 



