R A T I 0. 305 



Cumque in externa Europae conditione quasi novus exortus esset rerum 

 ordo, nostrae disciplinae cultoribus idem fere, quod significavi, repeten- 

 dum erat studiorum curriculum. Mox iterum novorum Codicum doctissimi 

 prodierunt interpretes , at plerique luris exegesin unice cuxantes : ad recen- 

 tioris iuris praecepta componenda, ordinanda, omnesque ad casus, qui iii 

 vita civili incidunt, applicanda, nihil ipsis defuit eorum, quae aut inge- 

 nium aut iudicii acumen suppeditare possit: ex antiquitatis vero ruderibus 

 lucem legibus novis affundere ita dedignati sunt, ut nihil fere ex veteris 

 aevi dumetis se proficere posse arbitrati esse videantur. Historicae tandem, 

 quae hac nostra aetate exorta est, Iuris scholae, praeclaram illam tribuen- 

 dam esse novimus laudem, quod veram iurium originem perpendere insti- 

 tuerit, illaque ex suis primordiis demonstrare ita docuerit, ut omnem Iuris 

 cursum uno mentis obtutu contemplari queamus. 



Non is siun , AA. , qui hodierno die vobis exponere statuerim , quae 

 mihi videantur merita , quae vitia illorum virorum , qui huic historicae Iuris 

 scholae nomina dederunt. Quodsi eorum nonnuUi novorum codicum con- 

 ficiendorum operam nimio impugnaverint ardore, ulterius forte, quam par 

 est, sunt progressi, quandoquidem vererentur, ne ii, quibus arduum istud 

 mandaretur negotium, superiorum aetatum iurisque antiqui parum essent 

 gnari nee satis exploravissent conditionem areae , in qua novum iuris aedi- 

 ficium esset exstruendum. Sin vero Iuris NaturaUs studium adeo spemere 

 ausi sint, ut illud ad vana philosophormu somnia relegarent, divinam 

 praeterviderunt hominis facultatem, qua vera a falsis, recta a pravis, iustum 

 ab iniusto, aequum ab iniquo probe secernere poUet, et perpetua ilia 

 neglexisse videntm' disciplinae nostrae fimdamenta, quibus omnis nititur 

 Iuris constituti auctoritas. Verum ubi, ex rerumpublicarum , consuetudi- 

 num, morum legumque historia, antiquam iuris formam atque ingenium 

 aperire , et diversa iurium fata per omnes historiae aetates cognoscere nos 

 docuerunt , praestantissimum praebuerunt constantis soUertiae exemplmn , 

 iis quoque lureconsultis , qui suos cives scriptis legum eodicibus regi ac 

 gubernari gaudeant. 



Neque ego historiae Iuris tradendae provinciam suscepturus ab huius 

 diei opportunitate neque a mea dicentis persona alienum esse arbitror , 

 historici Iuris studii nostris commodis adaptandi laudes brevi oratione per- 



39 



