R A T I 0. 309 



praefatus est, de inepta ista atque inani nonnuUorum opinione, ac si 

 historici luris fautores in praeteriti temporis speculo perfectam veluti iuris 

 imaginem conspicere sibi videantur , ad quam praesentia et futura exigenda 

 sint , cum contra hoc revera spectant , ut recte discernatur , quid cuique 

 tribuendum sit aetati , populo, instituto, et qua ratione haec omnia inter 

 se cohaereant : quibus neglectis extemam reruni faciem videmus , at inter- 

 nam earum naturam neutiquam percipimus. 



Perpetuum autem rerum humanarum cursum spectans, ac probe sciens, 

 ius non hominum esse sed temporum ; hominis vero esse omnes intendere 

 vires ad societatis dotes et commoda amplificanda ; homines quidem perire , 

 at ipsam humanitatem, ad quam homo effingitur, permanere; — historici 

 Iuris studii sincerus cultor haudquaquam pertinax erit mirator eorum , quae 

 mutari ac flecti aetatis suae conditio fiagitare videatur : nee despiciet 

 umquam, quae novum rerum statum peperisse, vel humani ingenii ad 

 summa quaeque nitentis soUertia invenisse , docuisse auf monstrasse co- 

 gnoverit : boni denique civis esse existimabit , civium sahiti consulere , 

 bouique principis, subditorum libertatem in iuribus exercendis amplificaxe 

 atque exserere. Nee tamen in expUcandis iuribus atque officiis prudenti 

 opus esse cautela ignorabit; ne nova quaeque, externis grata atque acce- 

 pta, continuo ita laudemus ac plausu excipiamus, ut abiiciendum atque 

 illico invertendum videatur , quicquid nobis est proprilim nostrisque ratio- 

 iiibus accommodatum : neque ista , quibus adstrepit vulgi insania , in 

 nostram statim civitatem adsciscere cupiet. 



Quae cum ita sint , AA. , rectissime sue iam tempore monuisse dicendus 

 est vetus ille inter nostrates lureconsultus , Philippus a Leydis , multum 

 expedire reipubUcae , viros habere literatos , qui leges noverint et iura 

 maiorum. Quid vero sanctius , quid dignius Iuris doctori incumbere dici 

 possit ofRcium , quam ad illorum iurium atque institutorum , quae in patrio 

 solo vigent , originem ac fontes reverti , eorumque vicissitudines ac fata ad 

 hunc usque diem explorare ? Respiciet ergo ad quamnam historiae aeta- 

 tem unumquodque referri debeat : quid in ipso nostrae genti proprium sit 

 ac nativum , quid cum aliis commune habuerint aut origine sua peregri- 

 num et foris advectum receperint nostrates : quaenam sive simiUtudinis 

 sive discrirainis habendae sint causae : quid tandem temporum cursus in 



