R A T I 0. 313 



usque aetatem vix multum profecerint nostrates , excusationem forte haud 

 levem habuerunt in ipsa quae apud Franco-Gallos diu viguit lurisprudentiae 

 tractandae ratione. Quamvis enim egregiam luris artem, eruditionis 

 copiam , iudicii subtilitatem , qua optimi quique in hoc populo iustitiae 

 antistites ingentem sibi , nee immerito , compararunt doctrinae famam , 

 summa animi veneratione persequamur , illud tamen negari nequit , claris- 

 simos Francicarmn legum interpretes non ilia valuissc historica cognitione, 

 qua singula dignoscere possimus iuris elementa. Quern in lure Francico 

 illustrando defectum sarciendiun esse hac nostra demum aetate animadvertit 

 egregius iuvenis , Henricus Klimrathius , cuius tristissinium obitum iam 

 per tredecim annorum spatium lugent omnes, qui Iuris amplificandi atque 

 excolendi studio uspiam terrarum ornati sunt. Tricesimum vix impleverat 

 aetatis annum : scripta vero praeclari viri quisquis perlegit , consummatam 

 paene omnibusque numeris absolutam miratur doctrinae ubertatem, in- 

 comparabilem in fontibus indagandis atque expromendis industriam, singu- 

 larem in scientiae subsidiis undique coUectis apte digerendis atque ordi- 

 nandis sagacitatem. Nee quis facile dixerit , quid illius valuerit exemplum 

 ad virorum ex eadem gente praestantissimorum ardorem excitandum et 

 incendendum: qui per integrum decennium nuper elapsum, Pardessusio, 

 Giraldo, Laboulayo agmen ducentibus, nee sumtibus nee labori peperce- 

 runt , ut ex abditissimis archivorum latebris optimas quasque Iuris Francici 

 antiqui reliquias conquirere, earumque in hodiernarum legum placita effi- 

 caciam diiudicare possent. Itaque hodie non tantum criticis nobis uti 

 licet Assisiorum Hierosolymitanorum , Olimorumque editionibus , sed diver- 

 sarum quoque revocata est consuetudinum memoria, quae in variis Fran- 

 ciae regionibus aliquando in usu fuerunt, e quibusque multa in Codicem 

 Napoleonticum migrarunt placita. Hae autem ipsae gentium Germanica- 

 rum indolem mirifice spirant, et in singulis saepe capitibus speculorum 

 Suevici , Saxonici , alioriun , ingenium referre videntur. Iam vero non 

 diutius nos latebunt praestantissimae illae seculi decimi tertii reliquiae , 

 quae Petro Fontanensi, Roberto Normanno et Clementi Turonensi deben- 

 tur, quorum opera insigne declarant Iuris Romani et Canonici studium : 

 iam accuratam Beugnotio acceptam ferimus Bellomanorii editionem, qui 

 primus consuetudines Bellovacenses ex ipsis populi moribus rebusque 



40 



