R A T I 0. 467 



De his jurisprudentiae aetatibus dicere haud incongruum mihi visum est 

 nrgumentum solemni hac opportunitate , qua munus mihi suscipiendum est 

 et jurisprudentiae professio, ut sic non a dicentis facundia, sed ab argu- 

 menti gravitate commendationem sibi inveniat mea oratio. Spectat enim 

 illud non hanc illamve doctrinae partem , sed ad universam jurisprudentiam 

 refertur ejusque ortum et progressus. Qua de re si ita dicere mihi con- 

 tingat , ut sin minus doctrinam et facundiam , attamen doctrinae amorem 

 et studium vobis probem, nae me feUcem beatumque habebo. Vestram 

 igitm* mihi benevolentiam imploro, quo benigne me audiatis dicentem 

 de aetatibus Jurisprudentiae. 



Quam multae artes doctrinaeque in Oriente sua incunabula habuerunt, 

 imde genus humanum suam ducit originem , Jubi primum societates coiverunt ! 

 Ortae ibi disciplinae quas vitae necessitas produxit, quasve sedula fovit 

 observatio , sed Jurisprudentiae primordia ibi ne quaeratis , Auditores. 

 Nondum justi injustique notio separata fuit et distincta a reHgione et cultu 

 deorum ; leges erant deorum placita , poenae divina continebantiu" vindicta 

 et voluntatis divinae interpretes et antistites sacrorum iidem erant juris 

 conditores. Non distinctum turn fuit inter pietatis et religionis officia, 

 quae homines peragunt, si pii, boni, justi esse velint et ea praecepta 

 quibus hominum inter se necessitudo nititur , quibus obtemperare cogitur, 

 ne ipsa corruat societas conjunctionis humanae. 



Antiquissima habemus scripta Hebraeorum , in quibus agitur de multis 

 rebus, quae ad jus pertinere censentur. At videte quam magna religionis 

 ratio in iis habeatur , cum eo referantur omnia praecepta , ut firmum 

 maneat et conservetur vinculum Deum inter et populum, ut omnes puri 

 sint et integri nee juris sit laesio, quae non simul peccatum sit et Dei 

 contumelia. Nee longius progressae sunt aliae orientis gentes, quarum ad 

 nos notitia quaedam pervenit; quamquam moribus et institutis multum a 

 se invicem diversae hac una in re similes , quod justitiae et pietatis no- 

 tiones non separarint. Plurima deorum voluntate et arbitrio definita ha- 

 buerunt, religionis praeceptis descripta, quaeque ibi omissa erant aut 

 minus plene tractata , moribus et consuetudini , aequitati et auctoritati 

 seniorum rehnquere solebant. Indicavi jam duo , quibus jus primum apud 



59* 



