468 B. J. LINTELO DB G]EER 



Orientales efficiebatur, elementa, religio et consuetude; harum vinculo 

 civitates gentesque conjungebantur in primis, conjunctaeque manebant, sed 

 magna ilia imperia, ibi condita, magis unius voluntate et arbitrio quam 

 juris communione erant sociata. Quid? quod ne nunc quidem, qui vivunt 

 ibi populi , hac in re ab antiquis sunt dissimiles. Receperunt plurimi 

 Mohammedis doctrinam, eamque sequuntur et observant, sed his quoque 

 qui a coelo allatus creditur directionis liber, juris est unicus fons et codex, 

 cujus auctoritate omnes aliae normae nituntur, quas ex proavorum tradi- 

 tionibus vel sententiis et interpretationibus doctorum derivant. Ibi igitur 

 nulla juris scientia, nulla jurisprudentia fuit unquam nee est hodie. 



Et quid dicam de Graecis? Leges aeternas celebrarunt poetae, justi 

 iujustique notionem pliilosophi explicuerunt. Cui in mentem non venit 

 Pindaricum illud de lege, 6 Tidvrcov ^aathvs , O^vrjTcov rs xai adavarcav, 

 quis Platonis non recordatur, qui in civitatis ordinatione justitiae imaginem 

 quandam exprimere conatus fuit, eamque tanquam summam virtutem cele- 

 braverit? Quis ignorat Aristotelis de justo disquisitiones ? Et quot hoc 

 loco philosophos nominare possem, quam longam seriem excitare eorjim, 

 qui suis singuli civitatibus leges scripserunt. Et tamen propria juris dis- 

 ciplina nulla in Graecia , nulli juris periti, nulla jurisprudentia. Quid 

 multa? Civitatem imice respiciebant Graeci, ad eam jus referebant, jus- 

 titiam eam dicebant virtutem , qua quis optimus civis fieri posset. Legibus 

 illi condendis civitatis salutem et prosperitatem tuebantur, hominum inter 

 se necessitates et officia imperfecte tantum ordinantes. 



Revera autem , AA. , jurisprudentia tum demum existere potuit , cum 

 justi injustique notio adhiberi coepisset multiplici hominum inter se com- 

 mercio, diversisque vitae necessitatibus, cum singulorum in civitate jm"a 

 accuratius fuissent descripta, cum leges non tantum salutem civitatis, 

 ejusque ordinationem , sed etiam defensionem et tutamen jurium omnium 

 inter se civium singulorumque libertatem spectarent. Sic demum ilia juris 

 doctrina oriri potuit, qua quid per singulas rerum opportunitates justum 

 sit definitur, qua legis jubentis vetantisve praecepta juste adhjbentur, 

 explicantur, conciliantur cum ea, quae ex causis prodeat, aequitate, qua, 

 ut verbo dicam , vox additm' juri idque ex philosophiae umbra et legum 

 stabiUtate in vitae actionem et hominum lucem deducitur. 



