470 B, J. LINTELO DE GEER 



pliandum et constituendum quis ignorat? Quis non ipse admiratus est 

 sagacitatis et acuminis exempla in jure usurpando et adhibendo vitae 

 necessitatibus? 



Sic quidem jam indicavi illud , quod propriam notam quasi atque natu- 

 ram Romanae jurisprudentiae efficit. Egregle sane erat ilia tractata et 

 exculta, sed arctioribus erat circumscripta limitibus totaque ad vitae usum 

 relata. Rdmani jus civile sedulo excoluerunt , quo jura civium inter se accu- 

 rate definirent, sed juris publici et gentimn doctrina iis deerat, aequi 

 honestique notionem parum a notione justi separarunt, aliena erat apud 

 eos juris tractatio a meditatione et philosophia , verbo : hac prima jiu-is- 

 prudentiae aetate erat ea ex vitae usu orta civilis sapientia , praxin forum- 

 que in primis, spedans. 



Corruit sua mole oppressum vastum Romanum imperium, sed jam ante 

 sana iUa Jmisprudentia interierat , remanserat tantam ars ilia forensis , 

 quae ex scriptis veterum omnem suam doctrinam derivans, colligendis 

 legendisque summorum virorum operibus suam sibi laudem quaesivit. 

 Non opus, ut vobis Theodosii, Justiniani, Basilii coUectiones , earumque 

 interpretationes et compendia in memoriam revocem, intereuntis juris 

 scientiae , ultimos fructus. At vero interea stirpis Germanicae gentes 

 Romanorum sibi vindicarant provinciae novaque condiderant regna. Videte 

 illos ! Quam rudes erant et incultae primum , apud quas boni mores plus 

 quam bonae leges valerent , quaeque viverent sine lege , patrio imperio , 

 moribus avitis. Facile illi Germani exhaustum senioque confectum Roma- 

 nimi imperium superantes, a victis victores acceperunt, quibus ipsi care- 

 bant, cultus artiumque semina. Tum his accessit, quam Christianae 

 religioni debebant, humanitas et civilis societatis ordinatio. Notae sunt 

 omnibus illae leges scriptae latina lingua , in quibus antiquissima liabemus 

 juri Germanici testimonia. Spectant in primis delictorum poenas et com- 

 positiones, quaedam tantam de jure civili continent. Immane quantum 

 a jmisprudentia remoti erant Germani cum has sibi leges inde a saeculo 

 quinto scriherent nee qui deinde haec jura confirmavit et ordinavit Carolus 

 Magnus juris doctrina excelluit. Nee profecto illos inter jurisconsultos , 

 referendos putabitis clericos , qui in Francorum imperio leges , Capitularia , 



