R A T I 0. 387 



deuticae dicuntur Professor H. Oosterbaan, qui praeter lectiones theologicas 

 etiam mathesin, physicen et logicen docebat. Nee tamen hunc unum 

 Teleobaptistarum studiosi adibant. Recipiebantur etiam in scholas , quae ab 

 Athenaei Professoribus , viris clarissimis, habebantur. De litteris Orientalibus 

 Walravenum , de Graecis et Latinis celeberrimiun Wyttenbachium , de 

 antiquitatibus Romanis Tollium , exponentes audivit , quibus postea etiam 

 SwiNDENus accessit, cujus eximias physices lectiones absolute fere studiorum 

 curriculo per annum audivit. 



In studiis phUosophiae imprimis ipse sibi fuit dux iisque magna in- 

 dustria se applicavit, quum praesertim Leibnitzii Theodiceam et Lockii 

 celebratum opus de humana cognitione saepius ita legerit , ut illorum virorum 

 praeceptis totus esset imbutus. Prae caeteris tamen scriptores nosti'i aevi 

 nostraeque patriae Kopsio arridebant , neque negandmn , cum his plus 

 impeudisse operae quam reliquis disciplinis , uno excepto naturae studio. 



Nee ipsa studia theologica magnopere Kopsio placebant. Continebatur 

 enim tota Oosterbanii doctrina lectionibus, quas de systemate theologico 

 et dc Christiana niorum disciplina ita tradere solebat , ut totum illud doctrinae 

 corpus intra trium annorum spatium, didando absolveret, nee explicationi- 

 bus daretur locus, nee cum auditoribus de auditis tractatisque haberentur 

 colloquia. Quid mirum igitur, A. A. talem docendi rationera ingenioso 

 juveni , antiquis et nostris praesertim litteris imbuto , maxima dispHcuisse ? 

 Judicabat rite eadem et forte niehus et certo facilius e variis libris addisci 

 posse; quare variorum principum Theologorum scrip ta legere et ex iis quae 

 utilia duceret notare coepit. Prae ceteris in tractandis Doederleini Institu- 

 tionibus theologiae Christianae, Wereneeldtii opuscuHs theologicis, Jeru- 

 SALEMMi operibus , Niemeyeri Characterismo , Hessii Vitae Jesu et Regno 

 Dei , Gellerti Lectionibus morahbus versabatur. Ex iis excerpere et 

 colligere assueverat quae majoris haberet momenti. 



Nee tamen eo tantum tempore ilia, memorabiha et utilia notandi 

 consuetudo primum ei exstitit. Jam vix adolescens quatuordecim annorum 

 id se adsuefecerat , ut in libro adversariorum omnia ilia exscriberet , 

 quae vel legisset vel audivisset adeo. Inde insignis ilia commentariorum 

 copia , e quibus postea in componendis edendisque scriptis tantum uti- 

 litatis expertus est. Hanc varii generis adversaria conficiendi cousuetu- 



49* 



