REDEVOERING. 425 



Zoo heeft men dan te regt eene wetenschap opgebouwd , en bouwt men 

 in beschaafde landen voortdurend aan haar voort , eene wetenschap , die 

 men ten onregte Geneeskunde noemt, als ware haar doel slechts 

 te genezen, eene wetenschap die het stoifeHjk en het geestelijk leven 

 der menschen ten beste zoekt te leiden. 



Maar de wetenschap der Geneeskunde voelt zich verlaten , zoodra zij 

 hare gezellin , de ervaring , mist ; wie de eerste zich niet heeft eigen ge- 

 maakt , tast in den blinde , en dus meestal verkeerd , en wie zich , slechts 

 met wetenschap toegerust , in de practische loopbaan waagt , durft niet 

 tasten , want hij ontmoet overal hinderpalen , die hij niet had verwacht ; 

 beide gaan dus hand aan hand. 



Om zich met de eerste vertrouwd te maken, vindt de aanstaande priester 

 van Aesculaap , die zich voor zulk eene verhevene betrekking gaat voor- 

 bereiden , toereikende hulpmiddelen , zoowel in de lessen , welke in elk 

 beschaafd land aan wel ingerigte scholen gegeven worden, als bovenal in 

 de menigvuldige geschriften , waarin de wetenschap wordt voorgesteld ; 

 stond overal eene even rijke bron van ervaring voor hem open, die hem 

 in de gelegenheid stelde de nit boeken opgezamelde kundigheden aan het 

 groote boek der natuur te toetsen, wij zouden den aanstaanden geneeskun- 

 dige geluk wenschen , want hij zou in beide , in wetenschap en kunst , 

 gelijkmatig kunnen voortschrijden, en zich alzoo voor zijne voortreffeiljke 

 taak naar hare waarde kunnen voorbereiden. 



De Geneeskunde toch is eene wetenschap van ervaring, en terwijl 

 zij den naam van wetenschap in de volste mate verdient, al is zij nog niet 

 afgewerkt, komt haar evenzeer de naam van kunst toe. Met vaardig- 

 heid, met zoogenaamden tact, moeten de wetenschappelijke regelen wor- 

 den toegepast; daaraan toch kent gij den geneeskundige, dat hij tevens 

 vaardig kunstoefenaar is. 



Zoo steunt dan de wetenschap op ervaring, zoo is dan de kunst van 

 ervaring onafscheidelijk , en zoo heb ik reeds voorloopig uwe goedkeuring 

 verworven, G. T. , wanneer ik, bij de aanvaarding van mijn ambt, tot u 

 ga spreken over 



De noodzakelijkheid, die er bestaat, om klinisch onderwijs 

 op eene ruime schaal te geven, en de behoefte, die daaruit 



54 



