REDEVOERING, 427 



geneeskundigen hunne proefnemingen doen, hunne invallen van het oogen- 

 blik botvieren. Maar die blaam is tegenwoordig onverdiend, en had ik 

 zelf in vroegere jaren eenig geloof daaraan geliecht, ik spreek uit onder- 

 vinding alles tegen, wat daarvan mag beweerd worden. Neen, edele kunst, 

 Gij wederstreeft niet zelve het hoofddoel van Uw aanzijn , Gij hebt U altijd 

 en overal tot pligt gesteld : het heil der menschen te bevorderen , waarom 

 zoudt Gij noodig hebben , neen , hoe zou het U mogehjk zijn , het heil 

 van menschen te verwoesten, en tevens een zegen te zijn voor volgende 

 geslachten ? Wat dunkt U , G. T. , zou dat een onderwijzer in de rede- 

 neerkunst zijn, die in zijn onderwijs slechts dwaze taal gebruikte; zou hij 

 een voorbeeld wezen in het goede, die niets dan kwaad deed? Nog 

 eenmaal : het onderwijs aan het ziekbed stelt het heil der zieken op den 

 voorgrond, en wekt den aanstaanden geneeskundige hiertoe alleen op. 

 Maar wordt dan de wetenschap bevorderd, vraagt men, indien geene 

 proeven op lijders genomen worden? Leert gij dan alleen aan uwe leer- 

 lingen, wat tot nu toe bekend is, en maakt gij de inrigting niet tevens 

 dienstbaar tot opbouwing van den tempel, waaruit volgende geslachten heil 

 te wachten hebben ? Wij willen het antwoord niet schuldig blijven. 

 Getrouwe waarneming der ziekteverschijnselen , aan ieder hunner zijne juiste 

 waarde toe te kennen, onvermoeide ijver in het opsporen der oorzaken, 

 vergeUjking van individualiteiten onderling, naauwkeurige beschouwing der 

 pathologische veranderingen in lijken, scheikundig en mikroskopisch onder- 

 zoek van al wat de zieke van zich geeft, zietdaar de zoogenaamde proef- 

 nemingen , die in goed ingerigte ziekenhuizen op zieken genomen worden : 

 zij bevorderen hetgeen ik reeds noemde: het heil der lijdenden, de 

 kennis van anderen, de uitbreiding der wetenschap. Maar zal 

 deze bron der ervaring den dorstenden jongeling kunnen laven, dan moet 

 zij ruimschoots hem datgene verschaffcn, wat hij bij haar zoekt. Ervaring 

 kan de geneeskundige niet genoeg opzamelen. De Geneeskunde is eene 

 wetenschap van ervaring , zij is eene kimst ; hoe kan men op dit zoo uit- 

 gestrekte veld, waar zoo vele verscheidenheid heerscht, ooit genoeg ver- 

 zameld hebben? 



Aanschouwt den jeugdigen arts , wien eene schrale gelegenheid ten deel 

 viel , om zich op dit onafzienbare veld vertrouwd te maken , nu hij zonder 



54* 



