4S$ E. J. G. VON BAUMHAUER 



hulp , zonder raad , zonder steun , alleen den zwaren last , om voor het 

 leven van anderen te waken , zich op de schouders geplaatst ziet. Hij is 

 als een vreemdeling, wantrouwt zich zelven in zijne bewegingen; tijd van 

 beraad is er niet ; daar moet gehandeld worden ; maar wat zal hij aan- 

 vangen? nimmer zag hij iets soortgeHjks aan hetgeen thans zijne zorgen 

 eischt. Wee den armen met regt te beklagen lijders , die hem tot voor- 

 werpen dienen moeten , waarop hij thans , nu het voor ditmaal zeker te 

 laat is, zijne ervaring uitbreiden moet; maar niet minder te beklagen is 

 de arme arts , die het dikwijls niet aan zich heeft te wijten , dat hij die 

 ervaring niet heeft opgedaan, vpant hij heeft gretig alle gelegenheden aan- 

 gegrepen , die hem werden aangeboden , om zich met de behandeling van 

 zieken vertrouwd te maken. 



Om u te oveftuigen van de behoefte die voor dit onderwijs bestaat , om 

 zijnen zetel in groote verzamelplaatsen van zieken te hebben , moeten wij 

 vooreerst nagaan, hoeverre het zich moet uitstrekken, zal het aan 

 de vereischten der wetenschap voldoen, en die vruchten dra- 

 gen, die men van hetzelve oogsten kan, ten andere, welke 

 vorderingen de wetenschap, maar ook de menschheid, reeds 

 ten opzigte van de inrigting van ziekenhuizen, die voor 

 klinisch onderwijs gebruikt worden, doen kan, en eindelijk^ 

 hoe aan die vorderingen kan worden voldaan? 



Ter beantwoording van de eerste vraag , hoe verre het klinisch onderwijs 

 zich moet uitstrekken , zal het aan de vereischten der wetenschap voldoen , 

 en die vruchten dragen , die men van hetzelve oogsten kan , moeten wij 

 opsporen weUce middelen aan het ziekbed moeten aangewend worden , om 

 den aard en de oorzaken der bestaande afwijkingen te leeren kennen , 

 vervolgens wat het klinisch onderwijs omvat, zal het den naam van voi- 

 le dig mogen dragen, en eindehjk, hoe dit onderwijs behoort gegeven te 

 worden, zal het practische menschen vormen. 



Dank zij der vorderingen van de natuurkundige wetenschap, zij hebben 



over den aard en de oorzaken van verscheidene ziekten een licht verspreid , 



op hetwelk men een aantal duizend jaren te vergeefs had gewacht. 



. Daar aUe ziekten , aUioewel wij het van velen nog niet kunnen aantoo- 



nen, op verandering der stof berusten, is de scheikunde de wetenschap 



