REDEVOERING. 429 



van welke wij het meest te wachten hebben tot opheldering der ziekelijke 

 veranderingen in het menschelijke ligchaam. De scheikunde echter, hoe 

 uitgebreid ens deze wetenschap ook schijne , is nog in hare eerste kinds- 

 heid ten opzigte van hare kennis omtrent de zamenstelhng der dierhjke 

 stoffen; zij maakt evenwel dageKjks vorderingen, en al wat zij vindt kan 

 ons aan het ziekbed dienstig zijn ; hare inzigten omtrent de zamenstelling 

 der stoffen moge nog zoo veranderen , de eigenschappen , die zij tot nu toe 

 van verschillende stoffen heeft opgespoord, blijven onomstootelijk waar; 

 deze in de verschillende door de zieken afgescheiden stoffen op te sporen, 

 de uitkomsten -te vergelijken met die van het gezonde ligchaam , bij de 

 lijkopening de veranderingen der verschillende vloeistoffen na te gaan , 

 heeft reeds zoo menig duister punt opgehelderd, reeds zoo vele wenken 

 aan de therapie gegeven , dat wij der wetenschap af breuk zouden doen , 

 zoo wij niet ijverig dit hulpmiddel te baat namen , om ons op het duister 

 veld dat wij te bewandelen hebben licht te verschaffen ; wij zouden schro- 

 men den naam van kUnisch onderwijs toe te kennen aan een zoodanig, 

 dat deze rijke bron van onderzoek als onnut verwierp. 



En toont ons de scheikunde de veranderingen in de zamenstelling der 

 stof aan, het mikroskoop geeft ons nog beter antwoord omtrent hare 

 vormsverandering ; een deel van een weefsel in eene door den lijder uitge- 

 worpen vloeistof door het mikroskoop opgespoord, geeft ons reeds dikwijls 

 een uitsluitsel over den aard der ziekte, dat door geen ander middel te 

 bekomen is ; heeft niet het mikroskoop ons den aard en de anatomische 

 kennis der meeste uitslagziekten ontdekt? heeft niet de fijnere pathologische 

 ontleedkunde aan hetzelve haar geheel aanzijn te danken ? De voordeelen 

 van hetzelve zijn zoo algemeen erkend, dat het onnoodig is over deszelfs 

 nut verder uit te wijden. 



Maar nog grootere diensten dan deze beide hulpmiddelen verschaft ons 

 tegenwoordig aan het ziekbed de aanwending zoowel van ons gehoor ter 

 toetsing van de menigvuldige geluiden , die de dierhjke bewerktuiging 

 voortbrengt , als van het gevoel gepaard met het gehoor om zich van den 

 vorm en van de meerdere of mindere vastheid der inwendige organen te 

 vergewissen ; wie toch zou het nu wagen eene longontsteking , een hart- 

 gebrek , en zoo vele andere ziektevormen te onderkennen , zonder zich door 



