R E D E V E R I N G. 437 



Kieken, die tevens voor het ontlerwijs en de uitbreiding der wetenscliap 

 dienen zal, groot, zoo vragen wij ten slotte af, hoe aan die vorderin- 

 gen kan worden voldaan. 



Zullen ziekenhuizen inrigtingen zijn, die wetenscliap helpen bevorderen, 

 en het klinisch onderrigt toelaten op die schaal waarop het moet gegeven 

 worden , om praktische menschen te vormen , dan behooren zij in volkrijke 

 plaatsen te worden opgerigt, en een ruim aantal zieken te bevatten. De 

 Geneeskundige Avetenschap is niet meer dezelfde, die zij op het einde der 

 zeventiende en in het begin der achttiende eeuw was, toen, niettegen- 

 staande de kleinere geneeskundige inrigtingen die haar ten dienste ston- 

 den, raannen als IIeurnius , Schrevelius, Kyper, en bovenal Boerhave, 

 door de nieuwe rigting die zij aan de wetenschap gaven , het kUnisch 

 onderwijs aan de Leydsche Iloogeschool tot wereldberoemdheid verhieven. 

 De geneeskunde was toen , zooals de meeste der natuurkundige weten- 

 schappen , eene wetenschap , die zich nu en dan in fraaije theorien oploste : 

 nu daarentegen volgt zij het voorbeeld der andere natuurwetenschappen , 

 niet gedeeltelijk , maar geheel en al , en beschouwt , gehjk deze , de ge- 

 trouwe waarneming van de verschijnselen der natuur, als hare eenige bron 

 tot ontmkkeHng : nog heeft zij veel te kampen; aankleving aan oude , 

 opbouwing van nieuwe theorien , staan der vlugt , die zij nemen kon , nog 

 zoo dikwerf in den weg: de Duitsche school volgt vrij algemeen eene 

 rigting, die der trouwe waarneming, en de Weensche en Praagsche scho- 

 len gaan haar schitterend op dezen weg voor; en waarom juist deze? 

 en niet zoo vele andere der Duitsche en Fransche scholen? Zou niet de 

 betere toestand der ziekenhuizen , het geheel openstaan van die ruime 

 verzamelplaatsen van zieken voor het onderwijs , en eindelijk de band , die 

 de aan die inrigtingen geplaatste geneeskundigen vereenigt , het bewustzijn 

 dat zij tot een doel , de opbouwing der wetenschap , zamenwerken , de 

 hoofdreden zijn waarom Weenen en Praag thans de eerste plaats in onze 

 wetenschap innemen. De beantwoording onzer derde vraag, hoe aan de 

 vorderingen die de wetenschap aan ziekenhuizen doet, welke voor klinisch 

 onderrigt gebruikt worden , kan worden voldaan , is dus gemakkelijk : zij 

 behooren in volkrijke plaatsen te worden opgerigt, opdat zij eene ruime 

 bron van ervaring aan de aanstaande geneeskimdigen kunnen opleveren. 



