R A T I 0. 591 



inter se philosophi maxime discrepant ob diversam viam , qua quisque in 

 cognoscendo progreditur. Quiun vero , qualescunque sint cognoscendi viae , 

 ut infinitum recte intelligatur opus sit spatii ac temporis notionibus, non 

 nisi hisce rite perpendeudis et diverse etiam secundum diversos cognoscendi 

 modos definiendis variae demum quae circumferuntur infiniti significationes 

 suo pretio aestimari poterunt, et, quae summa sit ejus significatio , accu- 

 rate intelligi. 



Quam disquisitionem nee a munere meo putavi alienam, nee auditoribus 

 ingratam. Dicam igitur dc Spatii ac temporis notionihus quam accuratis- 

 sime definiendis ad rite aestimandam infiniti mmmam significationem. 



Vereor tamen ut satis commode ea dici possint Latine. Dabitis autem, 

 AA. HH., ut in rebus inusitatis utar verbis interdum inauditis i), et 

 Unguis animisque dicenti favebitis. 



Quandoquidem variis modis animus sibi varias rerum comparat reprae- 

 sentationes , sponte intelligitis , AA. , pro diversitate viarum , quibus in 

 cognoscendo progrediamm" , repraesentationem Spatii et temporis , tum etiam 

 infiniti , diversam fore , eorumque proinde significationem in alio scientiae 

 genere aiiam. 



Age, ordiamur disquisitionem ab infimo cognoscendi gradu, in quo 

 positi spatium et tempus extra nos esse opinamur. Etenim sensu externo 

 percipientes , ita res discernimus , ut extra nos singulae separatim existere 

 et aut longiori, aut breviori distantia a se invicem remotae videantur. 

 Jam vero , si distantiam cognoscendi causa res quasdam oculis subjectas 

 comparamus , baud soUiciti de rebus aliis interjectis, sive hae quoque 

 percipiantur , sive perceptionem fugiant, vere etiam earum dissidium sensu 

 percipimus, et hujusmodi intervallum vocare solemus medium spatium 

 (tusscJienruimte) J quo nomine sponte affirmamus, ipsas res hujus distantiae 

 terminos constituere et suo quamque termino aliquod implere spatium. 

 Deinde multas res conjunctas , uno eodemque obtutu perceptas , ab aUis 

 separatas simid complectimur , iisque jam compactis etiam impleri spatium 



') Confr. Cic. Acad. Quaest. C. IV. VI. 



