R A T I 0. 593 



Minime vero contendimus nuUam aliam esse temporis et spatii repraesen- 

 tationem ^) ; sed innuimus tantum , hanc temporis ac spatii repraesenta- 

 tionem , quae solo sensu percipitur , etiam veram esse , i. e. veram sen- 

 sualem repraesentationem ^). Quum tamen hac ratione de definito tantum 

 spatio et tempore sermo sit, ab iis ita sumtis omuem omnino infiniti 

 repraesentationem, ne dicam notionem, remotam esse, non est quod moneam. 



Haec itaque solo sensu acquisita spatii et temporis notitia mere simplex 

 est eorundem perceptio , cujus imago , jam memoriae et phantasiae auxilio 

 mente reposita , aeque simplicem parit repraesentationem , quippe qua sim- 

 plex ipsa perceptio repraesentatur. Tum vero saepius idem in variis rebus 

 percipiendo varias quidem consequimur perceptiones , sed simul etiam 

 experimur , earum imaginem semper esse eandem ; quare haud novis utimur 

 imaginibus ad eas nobis repraesentandas , sed cunctas ejusdem generis 

 perceptiones una eademque repraesentatione compreliendimus ; atque ita 

 tandem duce experientia nobis informamus rerum eodem modo perceptarum 

 unam, i. e. universalem sive iis universe consentaneam repraesentationem 

 seu peculiarem quarumdam rerum notionem. Unde liquet in hoc cogno- 

 scendi genere non tantum sensu, sed inteUectu etiam opus esse. In 

 informandis notionibus ratio quidem suam quoque vim manifestat; at 

 merito tamen informandi facultas intellectui adscribitur , quo quippe per- 

 ceptas rerum notas discernimus et, similibus una eademque repraesentatione 

 comprehendendis , diversis sejungendis , universalium copiam adipiscimur 

 repraesentationum , quae idcirco dici possunt universe notiones empiricae. 



In hac igitur empirica cognoscendi regione contra Kantium obtinemus, 

 tempus etiam spatiumque dici posse notiones pecuUares sive universales 

 repraesentationes earum perceptionum singularium, quibus eandem spatii 



') At sunt tamen, qui non nisi sensualia esse putent spatium tempusque, iisque abstracte 

 spectatis haud quidquam veri inesse. Et sane , qui ita putant et ea sola esse dicunt , quae 

 sensibus cemi tangique possunt, crassissimi Empirismi fautores vulgo habentur. Quis vero 

 negaverit , in hoc infimo cognoscendi gradu, dumne tempori spatioque aliae denegentur signi- 

 ficationes, iisdem vocabulis res prorsus sensuales significari posse? — Sic, v. gr. dicitur 

 hortus amplum continere spatium , floribusque colendis multum temporis impendi. 



') Qua quidem animalia quoquo gaudere videntur, quum et tempora, saltern aUqua, distin- 

 guere soleant, et, quod maximi momenti est, certe spatia percipiant, quandoquidem , ut 

 finem adtingant, proximam semper viam petuat. 



75 



