594 F. C DE GREUVE. 



et temporis intuitionem acquirimus *). Hinc propter communes notas 

 quamlibet distantiam definitam quarumdam rerum juxta se positarmn , 

 experientia judice, eidem spatii notion! , et qnamlibet item quorumdam 

 existendi momentorum progressionem , qua turn res ipsae perceptae, turn 

 etiam animi motiones sibi succedere continue videntur, eidem temporis 

 notioni subjicimus. Unde liquet , hisce notionibus empiricis , altera id quod 

 juxta se positum sit, intelligi , altera id quod sibi succedat. Qui dum? 

 In hac positi experientiae statione , rectene loquamur vacuum spatium , 

 tempusque inane? Nonne hie potius ipsae abstracte sumuntur notiones? 

 Ejusmodi enim universales repraesentationes , a singulis abstractae percep- 

 tionibus , eo tantum consilio tanquam notiones mente retinentur , ut quae 

 sensu aut jam cognoverimus aut in posterum cognituri simus, modo simul 

 juxta se existere , modo sibi succedere , experientia edocti , haec temporis , 

 ilia spatii nomine constanter notemus. Quod cum ita sit , hoc etiam loco 

 minime sermo esse potest de spatii temporisque infmifate , nisi si ea 

 solummodo id indicemus: nee definiri posse seriem rorum juxta se exis- 

 tentium , nee numerum momentorum , quibus sibi succedant , nee terminos 

 proinde statui posse adaptandis ipsis spatii temporisque notionibus. Qua 

 ratione si distantiarum successionumque multitude dicatur infinita , hac 

 infinitate nil aUud intelligendum est, quam ejusmodi seriem numerumque 

 in infinitum cogitari posse ipsamque proinde infinitatem tantum esse possi- 

 hilem. Ita vero raodum jam excedimus cognitionis empiricae , eamque cum 

 ideali confundimus contemplatione , de qua post modo dicendum. 



In empirico igitur cursu ea tantum illis repraesentationibus vis inest , 

 ut quaecumque simul exsistere , spatii notione , quaecumque autem sibi 

 succedere experientia edoceamur, temporis notione complecfamur. Si quis 



•) Cur, quaeso, aediculam istam militarem excubiis agendis inservientem , nuper quidem 

 hac in urbe (Groningac) restauratam , scd omni carcntem elegantia, acque vocamus cwdifi- 

 cium , atque praedarissimum illud pulcherrimumque monumentum , parsimoniae systemate 

 perennius, quod ad escolendas artes ac disciplinas dcstinatum Urbs et Provincia Groningana 

 exegerunt? Minime profecto idem utrique nomen tribuimus ob proprias utriusque conditio- 

 ncs , quibus toto coelo differunt , sed propter communes utrique notas , quibus aedificii notio 

 constituitur. — Non secus sane existimandiim est de singulis sensu perceptis et hac de causa 

 adspcctabilibus distantiis ae successionibus , quas spatii temporisque repraesentatione uniyersali 

 comprehendimus. 



