R A T I 0. 695 



autem abstrahendum esse putet ab istiusniodi multitudine repraesentatio- 

 num , harumque proinde notiones per so spectandas esse contendat, ipse 

 videat ne cogatur vel sic taraen agnoscere utriusque finitatem. Etenim , 

 si non essent finitae , sequeretiir , ut neque spatii notio a temporis notione , 

 neque haec ab ilia penderet. Atqui tantum abest ut altera divelli ab 

 altera queat, ut potius utriusque Veritas unione mutua confirmetur; id. 

 quod mox probare conabimur. 



Notionibus nimirum empiricis , vel omnibus, vel multis, multae commu- 

 nes sunt notae; ceterae vero, quibus inter se differant et distinguantur 

 notiones , ipsarum sunt propriae. Si jam a propriis abstrahamus notas 

 communes , hisce mentis acie per se spectatis puras nobis informabimus 

 notiones, quae quo latius pateant, eo pluribus rerum notionibus erunt 

 communes. Ejusmodi igitur notae universae, ab omni concretione separa- 

 tae, qixippe quae plurimis ac diversissimis notionibus empiricis communes 

 sunt, dici possunt notiones universales sive cogitandi determinationes , 

 vulgo categoriae , aliquando etiam notiones metapliysicae appellatae , quibus 

 utamur tanquam universalibus rerum praedicamentis , earum profecto rerum , 

 quae sensu, vel externo , vel interno, vel utroque simul , percipiantur^). 



Quum enim constet, neque animum, neque mentis agitationes, (nisi ex 

 effectu) , externis sensibus cognosci posse , distinguamus necesse est inter- 

 nam et externam experientiam , duo statiientes repraesentationum genera : 

 alterum sensibilium , alteram cogitabilium ; quae tamen cunctae et singu- 

 lae , sive a sensu , sive a mente procedant , quatenus intellectu comprehen- 

 duntur, aequo dici notiones merentur. Unde sequitm' ut haec notionum 

 genera suis utrumque notis gaudeant propriis , sed multae etiam inter ea 

 sint communes. 



') Quocirca maximc animadvertendum est, generalibus repraesentalionibus experientia 

 acquisitis, quas raerito inde notiones empiricas vocemus, non eas tantum intelligi, quae 

 sensuum extemorum adjumento comparentur, (qua ratione ad solam naturam adspectabilem 

 omnis constringeretur experientia) , sed tales quoque , quas interao sensu experiamur : quando- 

 quidem internum animi habitum motumque haud exteme , sed interne percipimus , et tarn 

 interne quam externe peroipiendo nostrae nobis conscientiae reddimur conscii, adeo ut, turn 

 saepius peroipiendo , turn externas internasque inter se comparando repraesentationes , tandem 

 nobis aniraae mentisque notionem informemus , notioni corporis materiaeque prorsus oppositam. 



75* 



