0(99 F. C. DE GREUVE. 



ut orctioribus inclusae limitibus, si ciim illis latioribus et universe valenti- 

 bus notionibus comparantur , baud indefiuitae dici posse videntur. Num 

 vero res ita se habeat, dehinc videbimus ^), 



Itaque sensu cosmologico constat notiones spatii ac temporis esse su6- 

 jedivas , i. e. , non nisi sub hiscc cogitandi formis res ut existentes com- 

 prehendi et inter se posse discerni. Atqui nos experientia quoque docuit, 

 nihil prorsus sensibus posse percipi, nisi quod temporis particeps sit spa- 

 tiique. Quum autem omnes perceptiones sensuales tanquam repraesenta- 

 tiones mente repositae ex vero sint aut esse possint cogitandi objecta, 

 sequitur ut tarn perceptiones quam repraesentationes spatii et temporis 

 etiam objedivae sint conditionis. 



Cum subjective spectata necessariis repraesentandi formia adnumeranda 

 sint, facile intellectu est tempus et spatium una cum rebus quocunque 

 modo repraesentatis repraesentari , quin etiam iis opus esse ad res sensibus 

 perceptas nobis repraesentandas. Hinc , uti rerum perceptibilium series et 

 intinita dicitur et cogitatur, sic etiam spatium et tempus supponuntur 

 infinita. Quum vero nee quoquoversiun extensi spatii nee temporis continue 

 motu labentis terminos extremos percipere queamus , eo quod sub quemque 

 finem, sive jam perceptione positum, sive cogitatione suppositum, ultra 

 deinde fines cogitari possint : utriusque Infinitas , objective spectata , videtur 

 quidem esse tota et integra, sed ejus tamen conditionis, ut in partes 

 distribui possit. Quam repugnantiam ne devitare putemus distiuguendo 

 cogitationem inter et perceptionem : nam, ut cogitandi objecta spectata, 

 mente etiam tempus spatiumque revera dividimus. Quod usu maxime 

 probatm' loquendi de terminato quodam spatio ac tempore , si quis , v. gr. 

 quaerat de cujusdam stadii spatio et de tempore ad id percurrendum ne- 



') Jamque eo tendit oratio, ut inquiramus, utruin nobis cogitantibus spatium et tempus 

 tantum valeant ratione subjectiva, tantumne objectiva, an potius utraque simul, et quo sensu 

 pro diversa quaestionis solutione dici mereantur infinita. Hoc loco nostra non interest in- 

 quirere, utruin vere, necne, res etiam extra nos tales sint, quales repraesentantibus esse 

 videantur; sufiicit enim ut modo aliquid tanquam extra nos positum nobis repraesentcmus ; 

 quid illud per se sit, in medio relinquitur. Nostra igitur disquisitio hac ratione nullis impe- 

 ditur ambagibus, dum modo spatii et temporis significatio noslrae sit mundi estemi et interni 

 experientiae consentanea. 



