R A T I 0. 607 



se ipso; quod igitur baud coepit esse et tanien est, ex se ipso est atque 

 per se subsistit: hinc nullas mutationes subire neque uUo modo majus 

 minusve fieri potest , sed , quum a nullo pendeat , per se in sempiternum 

 idem manet. Id contra, quod initium cepit, minime sponte sua existit, 

 neque per se est: quum enim ante initiiun esse nequeat, fieri omnino 

 debet, ut esse incipiat. Causa igitur rerum, quae fiant, jam ante adsit 

 oportet, — talis quippe causa, quae initii sit expers: nam si initium 

 haberet, ipsa quoque ab alia penderet causa. Quapropter ratio suadet, 

 immo cogit, ut in absoluta rerum acquiescamus causa, quae et nullis 

 adstricta sit finibus et omni prorsus initio careat. Quae si causa est rerum 

 ortarum, nil obstat, quin etiam efficiat, ut earum aliae intereant, aliae 

 permutentur , aliae denique in perpetuum permaneant. Unde sequitur, ut 

 omnia quaeque, quae esse inceperint, — quam longum aevum perdurent, 

 vel si perpetua etiam existentia gaudeant, — vere sint finita, idque solum, 

 quod initio carens vere aetemum est , sensu verissimo infinitum dici mereatur. 



In hac sublimi cognoscendi regione fictam infinitatis speciem sive infini- 

 tum manifestatae divinae essentiae jjrocessum a Dei notione removemus, 

 atque una sola posita tam extensionis indefinitae quam successionis perpe- 

 tuae causa absoluta , quae est aetema Dei infiniti efficacia , in concordiam 

 redigimus diversas temporis spatiique significationes. Certe ab iis, quae 

 baud per se infinita sunt, ne cogitando quidem finiti notio detorqueri 

 potest; cum autem dialecfice , quod alio sensu infinitum cogitatur, uti 

 tempus et spatiixm, alio sensu finitum sit: nonne, neglecto discrimine, 

 quod inter utramque infiniti significationem intercedit, de Deo revera 

 infinite idem valeret, quod de abstracta valet infiniti notione? Verum 

 enim , si infinitum solummodo cogitatiu* tanquam mentis determinatio ne- 

 cessaria, non autem ut re vera existens, hoc ipsum profecto ut cogitatio 

 opponitur finiti cogitationi , atque ea ratione finite infinitum determinari 

 videtur. 



Ut banc dialecticam repugnantiam devitarent, quidam philosophi, qui 

 sibi in abstrahendis notionibus maxime placerent, finitum infinite contineri 

 voluerunt, et idcirco aut statuerunt: uDeum non esse extra mundum," aut 

 contra: n mundum non esse extra Beum" sive n mundum in Deo esse," aut, 

 rare tamen, cum Krauseo: n Beum esse mundum" quo dicto, ne figurata 



