R A T I 0. 609 



tanquam cogitationes in luente soliimmodo existunt. Utriusque vero ge- 

 neris cogitabilia inter se singula differunt, at hac ratione limitantur vi- 

 cissim, notis nimirum cogitationes, res autem extra cogitationem existentes 

 proprietatibus. Haud secus igitur inter se differunt finitum et infinitum, 

 sive mere cogitentur, sive realiter ut res existentes ponantur; ita ut, si 

 quis dicat: infinitum finite limitari , ea ipsa dictione sponte affirmet: fini- 

 tum minima infinite nee infinitum finito contineri. 



Itaque si quid veri intelligere velimus, res notionibus, quantum fieri 

 possit, definiamus oportet; et definiendo quidem limitemus tam infinitum 

 quam finitum, hac autem limitatione ab infinite re vera omne finitum 

 excludamus. Et quum hoc loco neque sermo sit da infinita spatii ex ten - 

 sione neque de successione temporis perpetua, perperam faciunt, qui 

 disputent, utrum Deus in mundo sit, an extra mundum. Nam si infinite 

 aequetur infinita continuatio rerum atque processus, certe finitum causa 

 dici potarit infiniti, eequod multis continuatis haec demum infinitas con- 

 stituatm*. Sin contra rebus infinitum vere superius est , ut causa et ratio 

 rerum finitarum, illo ipso infinita causa intelligenda est cum totius rerum 

 seriei infinitae , turn etiam cujuscumque rei finitae. Et , si ad iUud abso- 

 lutum explicandum, deficientibus verbis, comparatiene uti liceat, infinitum 

 cogitemus et in quovis extensionis puncto et in quevis temporis memento 

 unvm idemque ^). 



//At si ratio rarum et causa cegitetur infinita, sive si Deus habeatuv 

 infinitus mundi effector, aa etiam, quae hac causa efficiantur, sive infiniti 

 auctoris opera cogitanda sunt infinita." Minime vere. Nam ex eo sole, 

 quod Deus per sa infinitus cogitatur, non sequitur ut ab aeterne inde 

 rerum se creatorem praebuerit ; e contrarie , ipsa creatoris notio involvit 

 initium ; ita ut cogitandi necessitate Deum turn demum acfu creatoram 

 fuisse dicamus , cum creare incepisset. Deus praeterea ut rerum melitor 

 est prior cogitandus rebus creatis; et, quamquam notiones creatoris et 

 creaturae sive causae et effectus , per se /on/ia/zto" spectatae , reciprecantur, 

 effectui taman causa realiter antecedit. Nisi quis more Sophistarum cen- 



') Quaecumque tamen comparatio valde hac ia re claudicat, eoque raagis, quo pronius ad 

 similitudinera reram finitarum infiniti notio informatur. 



77 



