V: \ T R A T I 0. 9 



qua nihil admittendum aut credendum , niliil quidq uam agendum aut praeslandum 

 ^atuijt, quod nonprius penitusque intellectum et perspectum habeat. Sed lioc intelli- 

 gentiae principio duclus , i c a R i instar, coeJum ipse petere conatur. Nuraina, si 

 posset, e coelo tolleret; infinitatera notionum finibus circumscriberet : sed,, ha- 

 rum repugnantiis agilatus perpeluis, incertus haeret; opinatur, negat, dubitat, 

 visis repugnat ; opinionibus obluctatur ; rebus dubiis assensum praebet , in utramque 

 partem disputat ; docet, omnia esse efFecta natara ; negat, sine Deo quidquam efii- 

 ci posse; tenet, quid animus sit; ubi sit? dubitat, sit ne, an ne sit quidem omni- 

 no? — Verbo: menti latere videntur omnia ista , crassis non modo occultata et 

 .circumfusa tenebris, sed repugnantiis insuper et oppositionibus conlrariis involuta. 

 Sibimet igitur homo pertinacissimae pugnae campus veluti est atque theatrum , ut 

 quis sit , ipse , nesciat et praeclare secum agi putet , si in rebus maximis , veri- 

 , simile quod sit, invenerit. At ratione tandem emaneipat;!, intellectus fines mi« 

 grat , categoriarum compedes frangit , definitionum angustias erumpit , e carcere 

 evolatmens, esceudit in regionem idearum, elatior fieri videtur,et ipsam principio- 

 rum pugnam sensum externum inter atque internum, judicium inter et meraoriam, 

 superiores inter et inferiores ingenii facultates , haec omnia igitur humana despicil , 

 cogitans supera atque coelestia. 



Sed homini ratione ornato fines sunt constituendi , ad quos referatar honorum et 

 malorum summa. Verum tamen qui de re summos inter Viros major fuit dis- 

 seusio, quam de finibus bonorum ? — Prae caeteris animantibus emmet homo divina 

 rationis dote. Ex hac^ ut e fiinte perenni, gravissimae manant ideae, notiones, 

 praecepta , instituta; sed ex eodem fiante atrocissima quoque manat principiorum 

 pugna de bono utili atque honesto. Ipsum hoc humanitatis culmen atque praesi- 

 dium , haec ipsa ratio ^ublimis , quae quo rectior est', eo propius abesse ridemur ab 

 ortu divino, quam infirma, quam imbecilla est in grarissima pugna cum Tehe* 

 mentioribfis animi motibus ac perturbationibus ! Quam multa desiderantur in 



B op. 



