COMMENTATIO ad QUAESTIOIVEII THEOLOGICAM. II 



• Responsorium illud, inquit Rabanus Maurus, quiclam Graduale vacant, quod 

 » juxta gradus pulpili canebafur." Forkclus tamen graduale a rcsponsorio disccrnil (I). 



Parum a respousorio diflfert Antiphona , quae in Oriente , ut jam memoravimus , ab 

 Ignatio Martyre inYcnta esse dicitur, et dcinde, ab Ambrosio Mediolanum tians- 

 lata , per omnem fere Ecclesiam Occideiilalem accepla est. Pro certo dici non potest 

 quo modo ille cantus initio compositus fuerit , sed nomen ipsum cantum alleriuim sig- 

 nificare videtur , qui a duobus choris canebalur; et verisimile est antiquissimis tempo- 

 ribus re vera vocem antiphonam banc significationem habuisse. Sed tempore Ambro- 

 sii nihil aliud fortasse significabat , nisi versum quondam, e sacra scriptura , aut sanclo 

 quodam patre , electum , ante psalmum vel hymnum sequentem , ab uno cantore can- 

 tatum. Ejusmodi versus cum sequentis cantus sensu cohaerebant , et ad finem psalmi 

 vel hymni repetebantur ; saepe eliam unamquamque stropham terminabant. Liber , quo 

 Ambrosius tales cantus collegerat, 'antiphonarmm , antiphonarius et anliphonale 

 uominabatur (2). Cantum autem , qui sine antiphona canebatm-, directum vocabanl. 



IntroUus cantus erat brcvis , ad versum qucndam sacrae scripturae accommodatus , 

 gvio omne officium sacrum aggrediebantur , unde fortasse nomen habel ; dicitur eliam 

 ad populi introitum in templum cantatus fuisse; Gelasius autem fertur anno 427 eum 

 in Ecclesiam introduxisse. Canebatur codem modo, quo antiphonae (3). 



Offertorium canebatur , dum populus in Missa dona sua arae imponebat , > quod, 

 inquit R a b. Maurus, ex ipsa causa vocabulum sumpsil , quasi offerentium can- 

 » ticum (4)." 



Eodem modo, quo jam tempore Apostolorum vox Amen exclamari solebat in con- 

 yentibus Christianorum (5), et hodie quoque repetitur in Ecclesia Episcopali a multi- 

 tudine post benedictiones et sermones finitos; ita etiam aetate Ambrosii, in fine hym- 

 uorum et psalmorum , populus hoc vocabulum repetebat , quod ex ipso Ambrosio pa- 

 tet , dicente de homine injusto : > Quomodo aures ejus sijmphoniam populi spiritualem 

 a ferre non possunt ? Haec est enim symphonia , quando concinil in Ecclesia di' 

 » versarum aetatum atque virtutum , velut variarum chordarum , indiscreta concordia , 

 » psalmus respondetur. Amen dicitur (6);" el Hieronymus de populi Romani 



TO- 



( I ) Allgemeine Geschlchte der Musik , Tom. II. p. itg» 

 (a) Forkel, 1. 1. Tom. II. pag. i88. 



(3] Idem 1. 1, pag. 190. Bona tamen introitum Caelestino, Augustini aequal! , tribtait, 

 , fier. Liturg. Lib. II. cap. III. N. I. 



(4) De InsfiU Cleric. Lib. I. cap. XXXIII. et Bonae Bir, Liturg, Lib. II. cap. YUL N! Ill, 



(5) 1 Cor. XIV: 16. Cr. Bona Lib. U. cap. V. N. VI. 

 ( 6 ) Bxposit, Euang. sectmd. Luc. Lib. VIL a38. 



B 2 



