RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 7 



A. Faber (4) hac de re ait: u postliminium esse Juris Civiiis , non tamen scrips 

 « ti, quod omnibus gentibus usitatum est ; non vero esse Juris Gentium." Magis 

 placet B a r t o 1 i sententia , docentis , duas esse postliminii partes , alteram secundum 

 verifatem , secundum Jictionem, alteram. 



Prima pars est , per quam caplivus reversus omnia recuperat , quae amiserat per cap- 

 tjvitatem ; secunda , per quam ad juris effectus omnia ejus jura suspenduutur , ul reverse 

 illi restitui possint. Ilia pars est Juris Gentium: haec juris civiiis. 



At JCtonim facile princeps Cujacius va. paratitlo tit. Cod. de postlim., itTaelet morem 

 errasse videtur, quum dicat: a Postliminium est constitutio Juris Gentium, quae 

 « suspendit omnia jura captivi, non abrumpit." Effectus nempe suspensivus Juris Gen- 

 tium esse nequit , quod fictiones admittit nuUas. Fortasse melius disisset separatim : Post* 

 liminium est Juris Gentium constitutio ; postliminium susjyendit omnia captivi jura% 

 Ultima haec tunc spectarent constitutionem Juris Quiritium , quod origincm duxit sane 

 ex jure gentium. Illamque etiam ejus mentem fuisse , colligere licet ex I. 32. |. J. D. 

 de hered. inst., quam ipse ad sua defendenda et stabilienda aliegat, et ubi legitur: 

 (I. Jure postliminii omnia jura civitatis in personam ejus in suspetiso reti7ientur 

 <, non abrumpuntur ; " ibi tamen de jure Quiritium tantum sermo est. — Optime igitur 

 interpretes, quum id beneficium vocatur jus, moribus, legibus constitutum (5), id ita 

 intellexerunt , ut mores ad jus gentium, leges ad jus Romanorum civile referantur. 



Alii erroneam foverunt opinionem, quasi legis Corneliae duo fuerint capita, quorum 

 alterum egit de jure postliminii , alterum de hereditatibus defunctorum in captivitate , et 

 huic posteriori capiti totius legis nomen incubuisse. Quod ineptum est ; nam in omni- 

 bus locis tam Digestorum, quam Codicis, ubi aliqua menlio postliminii fit, semper id 

 beneficium a lege Cornelia separalur , nusquam cum ea confunditur ; si unum locum ex- 

 cipias, qui unicus hujus erroris fons exsistere potest, puta in 1. 9. C. h. t. , ubi legi- 

 mus : « Captum ab hostibus filium , patre mortuo medio tempore , lex Cornelia , rever- 

 « sum, si in potestate patris, tempore quo capiebatur, fuit, suum facit heredem" etc 

 Atqui lex Cornelia fingit civem Romanum, ab hostibus captum, ibique defunctum, 

 quamvis morluus sit servus bostium, decessisse ante captivitatem. Casus vero, in laud, 

 lege exhibitus, nullo modo hue pertinet, sed referendus ad ipsum jus postliminii. Ergo, 

 ut hac difficultate expediamur, assenlire debemus et lubenter quoque assentimus sagacis- 

 simo Fabro (6), pro Cornelia reponenti postea; qua conjectura plane tollitur iila 

 difficultas, vel potius ista absurditas, et melior sensus legi datur. 



Quaestiones autem ex lege Cornelia oriundas, (quae lex toto coelo, ut vidimus, distal 



a 



(4) In Jurisprudentia Papinianea, tit. is. princ 8. iUat. tg in f. 



(*) I" »9- pr. D L t. (6) Conjecturarum , IX. 6, 



