14 CORNELII HENRICI BALDUINI BOOT, 



Quae raliocinatio oplime procedit. Tales tamen leges luce clarius nobis indicant, (nisi 

 jam aliunde sciremus), quanta prudentia ac perspicuilate opus fuciit JClis et legumla- 

 toribus, ut populum Romanum in Iramite justi el aequi continerent ; populus enim ad 

 lilteras, qiiam ad mentem legis altendere malebat. Jurispcriti igilur respondendo , scri* 

 bendo, cavendo crudiebant impeiitos, ac de hoc illove casu quaerenles docebant; quae, 

 quuni saepe in scripturam redigerentur , quid minim, si quasdam leges, perpaucas la- 

 men ia tanla jurisprudeutiae mole, supervacuas oileudamus (8). 



9* rnd* 



3. 2)e his , ytii a praedonibus , aut in bello civili capiuntur. 



Manifeslum ex supcrioribus , jus postliminii non dari , nisi captis ab hostibus. Qui igi- 

 tur a praedonibus, aut piratis capiuntur, eo non indigent; hostes enim appellanlur illi, 

 qui nobis, aut quibus nos publico bellum decrevimus: ceteri lalrones aut praedonei 

 Bunt (9). 



Quid •vero dicendum de captis in bellis civilibus, in quibus Romani Romanis hostili 

 animo perniciem struunt ? nonne tunc altera factio revera videtur altcri hostis existere ? 

 Dubitanlibus nobis egregie succurrit Cicero, tn orat. pro Ligario , c. 6. civile bellum 

 hostili opponens : « non hostile odium , ait , sed civile dissidium crat , ulrisque cupienli- 

 « bus rempublicam salvam esse." — Non enim talis dissidii eventus spectandus est, quum 

 rcspublica intestinis dissensionibus non raro vehementius agltelur, quam gravissimis bellis 

 externis; sed attendendum ad civium mentem, non adeo patriae interitum paranlium , 

 quam quidem ab utraque parte opinanlium , rempublicam tum demum salvam fore , si 

 sua factio superaverit. Apud omnes enim gentes receptum est, cam nationem, quam 

 non temere metuunt perniciosam fore sibi suisque incremeulis , bello debihtare, quod 

 nullo modo in bello civili licet , in quo finis est salus civitatis , ct in quo , ut rccle ait 

 Ulpianus, in 1. 21. h. tit. non in exitium reipublicae conlendilur. Atquc haec est 

 ratio, cur civibus, captis in tali dissidio ab adversariae fac'.ionis parlicipibus, non opu» 

 sit postliminio; illi enim, ncque creduntur capli ab hostibus, neque etiam efficiunlur 

 ▼ictorum servi (10). Recte ergo, in eadem 1. 21, subjicilur, placuisse captos et ve- 

 mimdatos , posteaque manumissos , non opus habere a ])rincipe iagenuitatem repetere , 

 quam nulla captivilate amiserant. Manumissus aiitem primo oblutu videri posset manu- 

 missoris libertinus manerc, nisi %. ult. Instt. de Ingenuis, jam doceret, natalibus non 



of- 



(8) Vid. Cic. p. Sextio, c. 34, ubi lex lata dicitur de Tullil reditu , quam non ferendara ceasuit CoKai 

 Ig) L n'g. de V. S., 1. a^. h. t. 

 {•») Vid. 1. 4, C. de iitg«n, manun,, et Cujaciui ad earn legem, Obss. 111. 19. 



