COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGlCA.lf. .'39 



men enim inter Gregorianam et novam Musicam permagnum erat , adeo quidem ut 

 nihil fere commune haberent. Quid autem, si nunquam plurium vocum symphoniam 

 ad contrapuncti regulas ordinatam , nunquam cantum ad certam mensuram composi- 

 tum audivisses, sed semper eodem gressu procedentes voces, unum tantum sonum eden- 

 tes , veluti Gregorianus cantus sese habebal , nonne primum tale quid audiens omne 

 aliud atque cantum putares? Et si in onmibus rebus difficile est nova et ante inau- 

 dita , etsi utilia , instituere et hominibus grata reddcre , nonne tamen inprimis in 

 f!cclesiasticis rebus difficillimum esse experientia docuit ? Mirum igilur non est novam 

 Mubicam non statim ab universa Ecclesia acceptam esse , sed non nisi pedelentim in 

 usum venisse. Post Fran con em primum in Galliafe civitate Senensi harmonia per- 

 fectior et mensura introducta sunt in cantum; secnlo autem XIV per Germaniam, 

 Brittanniam , Galliam et palriam noStram novae inventiones pervulgatae eranf , in scholis 

 tamen et monasteriis nondum universe docebantur , exceptis illis , quas reges sibi con- 

 diderant. At XV seculo jam Musica figuralis in multis Ecclesiis magnis usurpabatur 

 at(iue etiam in scholis docebatur. In Germania hoc tempore talibus scholis excellue- 

 runt civilates Augustana, Luneburgiana et Noribergensis , in qua medio seculo XV Musica 

 sacra ita comparata erat, ut cantus mensuraliis cum variorum instrumentorum sympho- 

 nia audiretur ( 1 ). Universe tamen cantus Gregorianus usitatior mansit , et ne XVI qui- 

 dem seculo nova ratio Musicae eum omnino repellere potuit. In plerisque enim scholis 

 non minus cantus choralis docebatur , quam mcnsuratus , quam ob rem in nonnullis 

 etiam praeceptorcs singulares constituti sunt , qui novam Musicam docerent ; plures ta- 

 men ejusmodi scholae, in qutbua utraque Musicae species exponebatur, conditae sunt 

 post Lutheri Reformationem , qui et ipse non parvam operam dedit, ut cantus sacer 

 recentioribus inventionibus ornaretur (2). 



§. 6. 



De ins Irumentor lira usu Ecclesiastico. 



Una cum ipsa Musica, instrumentorum quoque conditio plurimum emendata est, in- 

 primis organorum , quae ante seculum XV imperfecta semper fuerant. Nondum praecla- 

 ram illam artem invenerant, qua in uno organo multa quasi instrumenta conjuncta 

 sunt , quae singula suas voces habent , et omnia simul pulcherrimam symphoniam edere 

 possunl. Antiqua, ut jam vidimus, organa multas quidem fistulas habebant, quarum 

 uao in sono plures audiebantur, sed sec, XV primum artifices aliam ingressi sunt 



viaiDt 



{ i) Forkel AlU Gesch. T. XL p, yoSr (>) Ibid, p,;©?. 



