,40. GUILIELMIMOLL 



^iam , qua organa ad tantum perfectionis gradum evenerunt. Fistulas enim quae ejus- 

 dem specici sonos proferebant , conjunxerunt , et ab aliis discreverunt , ita ut diversum 

 quasi inslrumentum efficerent ; ejusmodi fistularum conjunctiones organistae hodie regis' 

 4ros nominant ; JUaque inventio sine dubio pulcherrima fuit , quae in ullo unquam in- 

 slrumcnlo facta est. Ipsae fistulae etiam majores factae sunt, adeo quidem ut jam se- 

 culo XV in nonnullis organis adessent, quae 32 — 16 pedum erant, et quum antea in 

 Musica simpliciori organorum soni diatonici tantum essent, nunc et chromatici addili 

 sunt, et plures octavae. In Italia circiter annum 1470 Berhardus quidam fuit Vene- 

 tus , qui primus organa ita instruxit , ut organistae , quum antea manibus uterentur , 

 nunc etiam pedum auxilio, concentum graviorem reddeie possent, cujus inventionis ho- 

 dieque utilitate fiuimur. His omnibus aucta el perfecta organa celeriler per omnes Euro- 

 pae regiones dispersa et ubique in Ecclesia accepta sunt ( I). 



De aliis instrumenlis in Ecclesia usurpatis non multa invenimus, sed constat tamen 

 non oranino eorum usum neglectum fuisse , quanquara a mullis una cum Musica figu« 

 rab' repudialus sit. Fork el us hoc inprimis factum esse putal propter imperfectam plu- 

 rimorum inslriimentorum conditionem (2); forlasse tamen et aliae causae fuerunl 

 eaedemque , quae praecedenlibus lemporibus valuerunt , ut melus ne Musica sacra proIa» 

 nae nimis similis essct aliaeque ejusdemmodi, 



§• 7- 



De Musica sacra una cum um'versa sacrorum instauraltone reformata. 



Ultimo hoc nostrae cantus sacri historiae capite , non parvo sane cum gaudio ani« 

 madvertimus , ipsam artem praeclarissimis inventionibus , iis seculis, quae Rcformalioni 

 proxima fuere, auctam et perfectam fuisse; atque inde forlasse concluderemus cantum^ 

 Ecclesiasticum , eo tempore , usque ad fasligium pulchritudinis et perfectionis pervenisse , 

 adeo quidem ut Reformatoribus vilio verteremus, quod in sacrorum instauratione omnino 

 fere canlum sacrum , qnalis tunc in Ecclesia Romano-Calholica erat , rcpudiaverint , atque 

 pro Musica perfectiore , simpHciorem et minus pcrfeclam elegerinl, ila ut pulcherrimas 

 multorum saeculorum invenfiones iiihili aestimasse videantur. At quantum a vero aberra- 

 Tcmus ita censentes! Quanquam enim ipsa ars piilcberrimis inventionibus gaudebat, at- 

 que tali conditione erat , ut omnino Divino , ad quod destinnta erat , muneri satisfacere 

 •posset; ipsorum tamen hominum foeda superbia et misera temporum inscitia hoc pro- 

 ^libuerunt. Musici enim «t cantores sua arte ulebantur non ut Dei el Jesu Christi 



lau< 



(i) Cf. F«rkel L 1. T.IL p. 7a3 scqq. (a) Idem 1. L T. IL p. ySS. 



