RESPONSIO AD QUAESTIONEIffi JUKrorCAxlL. 1 m 



vccligalium immunes, atque idcirco dicebanlur liberi; alii denique non taatum vaca- 

 bant tributis praeslandis, sed el suas retinebant leges et magistraliis (.20). Sin aulcm 

 populo bello deviclo, aut qui sponle se dedidit, a vietore agri relinquuntur et libeilai 

 conceditur, illius quidem minuta est majestas, non vero exstincta (21)» E tali foedere 

 inacqiiali potentior popnius debet inferiorcm defendere, quibus tandem potei-it consiliig 

 et auxiliis; inferior vicissim illi honorem tribuere tenetur, ejusque majestatem comiter 

 GbsevvRre* Unde apparet , inferiores illos non nisi improprie aliquando dici inservi- 

 re (22). « Elcnim, pergit Proculurs, quemadmodum clientes nostros intelligimuslli- 

 « beros esse, etiamsi neque auctoritate, neque dignilate, neque vtribua nobis parbs 

 « sunt (23), sic eos, qui majestatem nostram comiter conservare debenl, liberos esse 

 « inlelligendum est." — Sic populus Romanus egregie comparatur cum patrono, bomine 

 private ; quo enim vinculo adversus hunc clientes tenentur , eodem populi extemi , qui 

 inaequale foedus cum Romanis pepigerant , erga bos obligati esse creduntur. Sed quae- 

 nam in persona privata auctorilas, qualis dignitas, quaeve vires esse dicuntur? Id pri- 

 mum , quantum scio , dubium movit Bilderdykius, et merito , idemque acris ingenij 

 vir , ( quem de jurisprudentia tam pauca condidisse multum dolemus , ) ea verba ad istos 

 populos refert, ac sic conslruit locum: « quemadmodum clientes nostros intelligimus li- 

 ft beros esse; sic eos, qui majestatem nostram comiter conservare debent, Uberos esse 

 « inlelligendum est , etiamsi neque auctoritate , neque dignitate , neque viribus nobis pa- 

 rt res sunt." (24). 

 Verum atl eos etiara, qui in ditione erant, spectat fragmentum Aelii Galli apud 



Festum « quae nationes in opinione nostra sunt, cum bis " quod Ursinus ila 



supplevit et correxit : « quae nationes in ditione nostra sunt , cum his etiam postlinii' 

 « nium consiitutum." En sane hac ratione Aelio sua reddilur sentenlia. Cujaeius (25) 

 contra, addendo « cum his postlimmium non erit j" (quod eum fecisse arbitror, ut 

 Galium cum Proculo in concordiam redigeret,) imprudenter eum sibi ipsi obloqui 

 fecit. Dixerat enim Ac I. Gallus in praecedentibus , cum foederatis postliminium revera 



esse.- 



His 



(so) De diversis niodis, quibus varii populi majestatem Romanorum comiter' conservare teneban- 

 tur, illustris escstat apud Cicerouem locus. Act. II. in Verrem , L. III. cap, /J. 



(ai) Add. Wissenbach, ad h. tit disp. Sg. §. 20. 



(aa) Sid apud Taciturn, Hist. II. 81, Antiochus dicitur inservientium regum ditissimus. 



(»3) Ita in Paudectis IN oriels , quas sequitur etiam Cujaeius, Obss. XXVII. 33. Vulgo : netiue 

 jure omni pares sunt, quod eikibet &rotius; anteponendum eerie lectioni: neque viri boni nobis 

 praesunt, 



(»4) Guilielmi a Teisterbant, dicti Bilderdyk Observationes juris; L. B. 1819. V» I, e. 12. 



(^} Obss. XI«^ 33. •vGujaciuia non satis caute laudat Grotius III. 9.>i8. No<3> 



