COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGIGAM. ^ 



ne delectatas fuisse, Ilistoria docet. Inculti barbarique quidem populi sua habent yel 

 pneumatica vel pulsu movenda instrumenta , quorum sonis cantum pulchriorem el per- 

 fectiorem reddi putaiit. Revera autem ipsa natura nos ad hoc ipsum adhorlatur. 

 Quanquam enim vox humana omnibus instrumentis pulchrior est, ita ul ne ullum qui- 

 dem cum ea comparare liceat , tamen negare non possumus , instrumenta omnia fere 

 parte quadam non nihil prae ipsa humana voce praecipui habere, sive forliorem sive 

 acutiorem sive graviorem sonum, sive aham ejusmodi rem, qua nostra vox, cujus am- 

 bitus non maguus est, sese levari vel compleri sentiat. Non mirum igitur videtur, 

 auctoritatem principum Ecclesiae , qui, ut in Historia vidimus, Musicam instrumentalem 

 varias ob causas vetuerunt , primis inde a seculis prohibere non potuisse , quo minus 

 Tarii generis instrumenta hie illic in templis , una cum cantu sacro , audirentur ; sed ma- 

 gis profecto miramur per sequentia secula, et ipso hoc tempore, homines instrumen- 

 torum Musicam adeo vituperare et in laude Divina suspectam habere, ut ne Davidis 

 quidem exemplum ad eam comprobandam sufficiat. Legimus vero in Historia cantus 

 sacri ab antiquissimis inde temporibus in Ecclesia , quanquam non universe , instru- 

 menta tamen varia usurpala fuisse , sed inprimis organa , quse hodie etiam in omni- 

 bus fere Proteslantium templis inveniri no vim us. Praeclarum certe instrumentum est 

 illud , praecipue aptissimum rei , in qua usurpari solel , in ducenda nimirum magna© 

 multitudinis voce , laudem Divinam celebrante. Organum enim bene instructum per- 

 magnam habet gravitatera atque dujcissimum plerumque sonum , quo auditorum ani- 

 mos in pias et pacificas sententias flectat , vel ad lacrymas usque- moveat , vel in gau- 

 dium sublime excitet; praelerea fortitudine ac robore sonorum omnino optimus est 

 dux canenlis multitudinis. Sed idem tamen , ne perfectissimo quidem excepto , nullo 

 modo in canlu chori, quippe qui semper ex baud ita multis eantoribus constet, atque 

 adeo fortiori organi sono nimis premeretur, approbandus est, neque omnino praecla- 

 rissimam illam pulchritudinem habet , quam multorum et variorum instrumentorum con- 

 junctio vel symphonia , qua sacpe in templis Romano-Catholicis et in conventibus 

 publicis Jfusieis cantum humanura ornari audimus. Ipsa jam sonorum varietas instru- 

 mentorum variorum omnibus auribus placet , et propriam sibi vim habet , ad omne« 

 cujuslibet ge^ieris sententias exprimendas. Quam perpulchra v. c. in Symphoniis , quas 

 Tocant , Beethovenii, Haydnii, Mozartii, convenientia et harmonia est ilia vio- 

 larum , tibiarum , cornuum aliorumque instrumentorum. Quam mirifice et sublimiter 

 variae hae voces unam formant melodiam, quae sine verbis nova quasi est lingua, 

 qua Musicus omnes sententias , quas ipse in animo habuit , cum componeret , in audi- 

 torum animos transfundit. Si igitur cantus humanus tali instrumentiarum concentu ad- 

 juvetur et compleatur , perfectissimus erit et summam vim exercebit in animos audito- 

 rum. Quicunqiie aliquando in oastris oantum sacrum militoin audiverit , cum sonis 



in- 



