C 215 ) 



weder opneemt, en nog minder onder water hard wordt. 

 Hiervan overtuigde ik mij door onderfcheidene proeven, 

 die ik met deze delflloffen heb in 't werk gelteld. Het 

 is waar , dat elke verharde water-mortel fcheikundig ge« 



tr 



bonden water bevat , doch dit wordt van denzelven altijd 

 flechts te gelijk , met den kalk gedurende de cementvor- 

 ming (camentations-proccsi) opgenomen , waarin alleen 

 het hardworden zijn' grond hecfr. Overigens zou het, 

 bij dit gevoelen , onverklaard blijven , waarom op zich 

 zelve (zonder kalk) gebrande klei met kalk in het water 

 hard wordt — waarom zij (even.als ook andere filica* 

 ten) vervolgens met zuren eene' gelei vormt — waarom, 

 gedurende het hardworden , de in de cementen voorhanden 

 zijnde loogzouten voor een gedeelte worden vrij gemaakt — - 

 waarom de met kalk , of andere grondiloffen , tot op een 

 zeker punt , verzadigde kiezelaarde , met kalk , onder wa- 

 ter , nog maar zwak , of in het geheel niet 3 vast wordt, 

 enz. 



Een' zeer voordeeligen invloed op het hardworden van 

 den hydraulifchen mortel, zoowel met betrekking tot den 

 tljd , als den graad , heeft de drukking. Bij overigens 

 volkomen dezelfde omftandigheden, blijft die masfa, op 

 welke geene drukking wordt uitoefend , deeds verre ach- 

 ter ftaan bij die welke gedrukt wordt. Een in het oog- 

 loopend verfchil kan men ook reeds dan bemerken, wan- 

 neer de masfa , voor dat zij in het water wordt gebragt , 

 maar eenige dagen in een vochtigen toeftand onder eene 

 pers gelegen heeft. Door dit middel kan men ook met 

 cementen , die anders ni#t zeer vast worden , goede uit- 



O 4 koni- 



