( 176 ) 



en er heerfchen op dit punt verfchillende gevoelens. Som- 

 mige zijn van meening , dat het hardvvorden flechts een 

 gevolg der zamenhangs kracht is. Anderen gelooven, dat 

 het op eene fcheikundige aantrekking berust , doch zet- 

 ten dit niet behoorlijk uiteen , en toonen niet daidelijk aan , 

 welke zelfftandigheden daarbij voornamelijk werkzaam zijn , 

 welke de omftandigheden zijn , onder welke zij fcheikun- 

 dig op elkander werken , en geven in het algemeen te ver- 

 (taan , dat hun het wezenlijke , van hetgeen er eigenlijk 

 .plaats heeft, nog verborgen is. Somtijds wordt daar op 

 zulk eene wijze van gefproken , dat men bijna gelooven 

 zou , dat er een eigenaardig hydra ulisch beginfel beftaat. 



In het vervolg zal men, zoo ik vertrouw, voldoende 

 bewijzen vinden , dat het hardwordcn van den hydrau- 

 Ufchen mortel , wat het wezenlijke aangaat , op eene 

 fcheikundige verbinding der kiezelaarde en des kalks^ 

 die zich op den natt en weg langzamerhand vormt , 

 berust 9 en dat er bijgevolg geen Cement zonder kiezel- 

 aarde bejlaan kan. 



Eer ik de bewijzen voor deze {telling aanvoer , moet 

 ik eenige der voornaamfte , deels reeds lang bekende , 

 deels door mij ontdekte eigenfchappen der kiezelaarde doen 

 opmerken , waarop men wel behoort acht te geven , wan- 

 neer men de verhouding van deze aarde en hare verbin- 

 dingen met kalk op den natten weg behoorlijk wil be- 

 oordeelen. 



De kiezelaarde fpeelt in hare verbindingen de rol van 

 een zuur , en deze worden Silicaten genoemd. Met de 

 grondftoffen {baferi) vereenigt zij zich in verfchillende 

 quantitative verhoudingen , en zij heeft eenefterke neiging, 

 om zich met meer dan eene grondftof te gelijk te verbin- 



den. 



