( 181 ) 



op de gegloeide en op onderfcheidene gefmo!tene 9 btjna 

 op dezelfde wtfze werkt , ah langs den droogen weg. 

 Dit volgt ontegenzeggelijk daaruit , dat zulke filicaten , 

 welke op zich zelve met zuren geene gelei vormen , wan- 

 neer zij , met kalk gemengd , langen tijd achtereen in het 

 water liggen , hierop metgzurcn eene even zoo tiitmun- 

 ' tende gelei vormen , alsof zij met kalk in het vuur wa- 

 ren behandeld geweest. Daarin is het bewijs gelegen 

 voor mijne te voren opgegevene (telling ; op deze wer- 

 king , die ik , uit hoofde van hare gelijkheid aan de ce- 

 ment vorming langs den droogen weg , natte cementvor- 

 ming noemen wil , berust het hardworden van den hy- 

 draiilifchen mortcl. 



Uit het hardvvorden kan men derhalve ook omgekeerd 

 tot de wederzijdfche fcheikundige werking van den kalk en 

 der (ilicaten beduiten: beiden toch flaan in eene noodza- 

 kelijke betrekking , gelijk oorzaak en uitwerking. 



Wanneer een filicaat , reeds voor dat het aan de natte 

 cementvorming met kalk is onderivorpen geworden , met 

 zuren eene gelei vormt , zoo kan men dan alleen uit het 

 hardworden der mas fa opmaken , dat daarin eene fchei- 

 kundige werking plaats heeft ; hetgeen ook volkomen 

 voldoende is , dewijl bij de overige filicaten het hard- 

 worden met kalk en het geleiworden met zuren deeds te 

 gelijk plaats heeft. Om intusfchen in dit opzigt vol- 

 ftrekt geen twijfel over te laten , zoo zal ik in het ver- 

 volg toch nog eene andere, voor de fcheikundige wer- 

 king van den kalk op de kiezelaarde en de filicaten , langs 

 den natten weg, pleitende daadzaak aanvoeren. 

 . In het algemeen zal ik nog onderfcheidene punten , mefe 

 betrekking tot deze zaak , in een helderder licht plaatfen , 



M 3 wan- 



