( 196 ) 



en in zoodanige hoeveelheid , dat de kiezelaarde het over- 

 wigt over beide blijft behouden , zoo is het mengfel 

 deeds gefchikt , om , bij eene behoovlijke behandeling , 

 een goed cement op te leveren. Dit bevvezen mij onder- 

 fcheidene veel ijzer bevattende kleifoorten en opzettelijk 

 vervaardigde mengfels van tegen het vuur beftande klei 

 en ijzeroxyde, die, behoorlijk gebrand, en met kalk 

 aangelengd , bijna zonder uitzondering , een' hydraulifchen 

 mortel opleverden , die niets te wenfehen overliet. — Met 

 betrekking tot de ijzerbevattende klei moet ik nog op-' 

 merken , dat het ijzeroxyde voor het grootfte gedeelte 

 niet fcheikundig gebonden , maar er alleen bijgemengd is , 

 meestal als een geel hydraat of ook menigmaal als kool- 

 ftofzuur-oxydule. Wordt eene dusdanige klei niet zoo 

 flerk gebrand, dat niet ten minfte een gedeelte van het 

 ijzeroxyde met de kiezelaarde in fcheikundige verbinding 

 gebragt wordt, zoo levert zij zelden een goed cement 

 op en kan menigmaal volftrekt niet als zoodanig worden 

 gebruikt. Dit heeft vooral dan plaats, wanneer er wei- 

 nig kleiaarde en zeer veel kiezelaarde voorhanden is , zoo 

 aTs dit juist bij de veel ijzerbevattende kleifoorten bijna 

 altijd het geval is. Zoodanige kleien moeten dikwijls 

 gegloeid worden, tot dat zij beginnen gksachtig te wor- 

 den, zullen zij goed met kalk in het water binden. 

 Daarbij wordt hare kleur in graauw veranderd , of, wan- 

 neer zij veel ijzer bevatten , in bruin of zvvart veran- 

 derd, terwijl het ijzeroxyde zich fcheikundig met de 

 kiezelaarde verbindt en deze voor den kalk toegankelijk 

 maakt. Indien dit geene plaats heeft, zoo weigert mee- 

 nige ijzerbevattende klei hare dienst als cement, en men 

 kan ligt op de gedachten komen, dat het ijzeroxyde 



daar- 



