( 1W ) 



daarvan de fchuld heeft , hetwelk nogtans voorzeker in 

 dit geval ten hoogfte onfchuldig is. 



De meeste bouwkundigen prijzen het poeder van tig- 

 cbelfteenen, die gewoonlijk uit veel ijzerbevattende klei 

 gemaakt worden , als een uitmuntend cement. Ik neb 

 gevonden , dat het menigmaal zeer goed , maar ook dik- 

 wijls geheel verwerpelijk is, vooral wanneer het van 

 flecht gebrande tigchels afkomftig is , en dat deze zelfde 

 tigchels , fterker gebrand of gefmolten zijnde , fteeds een 

 bruikbaar cement opleveren. 



Het befluit nu uit alles, wat betreffende het ijzer- 

 oxyde is gezegd , is : dat hetzelve voor de natte cement- 

 vorming nadeelig is , wanneer het het in te groote hoe- 

 veelheid in het cement aanwezig is, maar daarentegen in 

 de meeste gevallen voordeelig , wanneer het in eene ge- 

 ringere hoeveelheid voorhanden is ; en dat het geheel on- 

 verfchillig is , wanneer het flechts een bijgemengd deel 

 van den cement uitmaakt, of, wat op hetzelfde uit- 

 komt , wanneer het met den kalk bij het mengfel gevoegd 

 wordt. Hetzelfde geldt ook met betrekking tot het 

 manganoxydc. 



Om de werking der bitter a arde bij de natte cement- 

 vorming behoorlijk te beoordeelen , moet men vooraf we- 

 ten , dat deze aarde eene fterke verwantfchap tot de kie- 

 zelaarde heeft, en hoogstwaarfchijnlijk zelfs eene fter- 

 kere , dan de kalk , dat zij ook van de kleiaarde fterk 

 wordt aangetrokken , en met deze en de kiezelaarde zeer 

 innige en moeijelijk te verftorene verbindingen vormt; 

 hetgeen alles uit de fcheikunde en delfftofkunde genoeg- 

 zaam bekend is. Zij laat zich ook, onder de vereischte 

 omltandigheden , langs den natten weg, met de kiezel- 



N 3 aarde 



