opgeleverd. Nogtans verdienen, in geen geval * die fili- 

 caten, die veel bitteraarde bevatten, als cementen vele 

 aanbeveling, daar men dezelve altijd moeijelijk zal kun- 

 nen bewerken. 



Uit hoofde van dezen tegenftand der bitteraarde bevat- 



tende filicaten tegen den kalk , kon men vooraf vermoe- 



den, dat, wanneer de bitteraarde aan de filicaten werd 



tegenovergefteld , gelijk dit plaats heeft , wanneer voor 



cementvorming bitteraarde bevattende kalk gebruikt 



wordt, de uitkomften nog beter zullen zijn, dan met 



zuiveren kalk ; en dit bevestigden mij ook talrijke proe- 



ven , die ik met gebranden dolomit heb in het werk ge- 



fteld. (*) De meeste proeven werden fpoediger vast, en 



vele kregen eene meerdere hardheid dan met kalk ; en 



zelfs eenige ongebrande klei , namelijk de porfeleinklei , 



kreeg , na langer tijd , eene niet onbeduidende hardheid, 



Ook op het glas en den ongebranden feldfpath werkte de 



gebrande dolomiet veel fterker dan de kalk. Maar de 



bit- 



(*) Bij het bitteraarde- en kalk-carbonaat (dolomit bitterkalk) 

 voegt zich ook dikwijls mangan- en ijzeroxydule-carbonaat — meer 

 of min , en dit mengfel wordt door de delfftofkundigen bruinfpath 

 genoemd. Dit gefteente was het zonder twijfel, dat bergmanm 

 voor den hydraulifchen mortel heeft aanbevolen. Doch zonder ce- 

 ment kan men evenwel geen zoodanigen mortel daarftellen, maar 

 wel een' zeer goeden gewonen mortel, zoo als dien ook de zuivere 

 dolomit oplevert, wanneer hy , door fterk branden, volkomen van 

 zijn koolftofzuur is beroofd geworden. Hy wordt dan , bijna even 

 zoo goed als de zuivere kalk, met water gebluscht, ten in een even 

 zoo fijne en vette brij als deze, veranderd. Diegene derhalve, welke 

 meenen, dat de bitteraarde den kalk mager maakt, of zelfs wel de 

 plaats der klei bij den hydraulifchen mortel vervangen kan, hebben 

 grootclyks ongelyk, 



N 4 



