( 209 ) 



aanmerking hiervan , zeer verfchillende uitkomften ople* 

 veren , daar zich meer of minder kalk , langs den droo 

 gen'weg, met de klei fcheikundig verbindt, de kalk zijn 

 kooUtofzuur geheel of maar voor een gedeelte verliest, 

 en er zich een bafisch koolftofzurc kalk-zout vormt , 

 hetgeen ook de .eigenfchap bezit , om op zich zelve in 

 het water eene zekere vastheid aan te nemen. Dat ook 

 andere zelfftandigheden — ijzeroxyde, bitteraarde,enz. — 

 den uitflag merkelijk kunnen veranderen , bijaldien zij in 

 eene aanzienlijke hoeveelheid in den mergel voorhanden 

 zijn, fpreekt van zelf. 



Uit al het aangevoerde blijkt het , dat er betrekkelijtt 

 de deugdzaamheid en gefchiktheid van den mergel voor 

 den hydraulifchen mortel in het algemeen vveinig kan be- 

 ptaald vvorden , en dat men geen' algemeenen regel kan 

 vastftellen , hoe hij, tot dit oogmerk , in het vuur be«- 

 hoort behandeld te vvorden. Men moet zich deeds met 

 de foort, die voorhanden is , door onderfcheidene proef- 

 nemingen bekend maken ; waarbij het altijd van belang 

 is , te weten , wat hij bevat , en in welke verhouding 

 de onderfcheidene zelfilandigheden daarin ongeveer tot 

 elkandef (laan. Ik wil daaromtrent nog flechts een en 

 ander kortelijk aanftippen. 



Indien de mergel maar 18 — 20 procent klei bevat, en 

 zoo gebrand vvordt, dat hij al of bijna al zijn koolftof- 

 zuur verliest, zoo blijft er deeds zoo veel vrije kalk 

 over, dat hij met water- goed gebluscht wordt. Hij 

 maakt evenwel op verre na geen' zoo zachten en rijkelijken 

 brij , als de zuivere (vette) kalk , en wordt op zich 

 zelve tamelijk hard onder water. Men kan daar ook 

 nog een weinig cement bijvoegen , en ik vond , dat het 



hard* 



