( 210 ) 



.hardworden in dit geval bijna altijd heter plaats had. 

 Eene bijvoeging van cement heeft zij bijzonder dan noo- 

 dig , wanneer het gebalte aan klei minder is , of wan- 

 neer het maar zoogenaamde magere kalk is. Neemt 

 het gehalte aan klei toe tot 25 of 30 procent , zoo 

 wordt hij met water maar min of meer warm, fplijt 

 vane'dn, en valt flechts in ftukken uk elkander, zoodat 

 hij tot poeder moet worden gemaakt , zoo men hem 

 voor mortel gebruiken wil. Hij trekt dan dikwijls zeer 

 fpoedig en fterk aan en levert een zeer goed product op. 

 Stijgt de hoeveelheid klei tot op 40 procent en daarbo- 

 ven , en wordt hij fterk en aanhoudend gebrand , zoo 

 neemt de klei bijna al den kalk naar zich , en hij wordt 

 flechts dan min of meer goed onder water, wanneer er 

 een weinig kalk bijgevoegd wordt. Door dezelve mating 

 en met te lang aaneen te branden , hebben dergelijke 

 mergelfoorten mij dikwijls producten opgeleverd, die, 

 nadat zij tot poeder gemaakt en met water aangelengd 

 waren geworden , op zich zelve zeer goed hard werden 

 en een' voortreffelijken hydraulifchen mortel gaven. Bij- 

 zonder was mij eene foort opmerkelijk, die 33 procent 

 zeer grove klei bevatte , en waarin zich 00k kleine 

 glimmerfchilfers vertoonden. Op een fpoedig vuur kor- 

 ten tijd gebrand zijnde,, werd hij voor het grootfte ge- 

 deelte tamelijk goed met water gebluscht en leverde op 

 zich zelven een' goeden hydraulifchen mortel op , dewijt 

 zich , uit hoofde van den korten duur der branding , 

 maar weinig kalk met de grove klei vereenigen kon^ 

 Sterker en langer gebrand zijnde , zoodat hij begon glas- 

 aardig te worden kon hij niet meer als cement gebruikt 

 worden , daar hij flechts met kalk weder een 5 goeden mor- 

 tel 



