( 211 ) 



tel maakte. Deze, zoowel als menig andere, met meiv 

 gel bereide , mortel zette potasch in het water af , ten 

 bewijze , dat de klei van den mergel menigmaal dit loog- 

 zout , fomtijds misfchien ook foda bevat. De hydraulifche 

 mortel uit mergel wordt doorgaans zeer vast, en houdt 

 zich altijd zeer goed, wanneer hij, na in het water hard 

 geworden te zijn, aan de lucht wordt blootgefteld ; wes- 

 halve hij bijzonder verdient in aanmerking te worden ge- 

 nomen. 



Bij gebrek van mergel , kan men zich ook , door klei 

 en kalk of krijt onderddn te mengen en dit mengfel be- 

 hoorlijk te brapden (kunstmatigen mergel) , een' zeergoe- 

 den hydraulifchen mortel aanfchafFen , gelijk dit door de 

 Heeren john en vicat het eerst is aangetoond gewor- 

 den (*). De Heer vicat prijst deze handelwijze fterk 



aan , 



C*) De Franfche Hoofd-Ingenieur vicat heeft in het algemeen 

 zeer vele leerrijke proeven betrekkelijk den mortel in het werk ge- 

 fteld, en daaromtrent zeer belangrijke ontdekkingen gedaan , die 

 hem een' grooten naam hebben verworven, welken liij ook te regc 

 verdient. Doch het is hem niet gelukt, eene thcorie omtrent het 

 hardvvorden van den mortel daar te ftellen , welke gefchikt kon zijn, 

 om den, overigens door hem met zoo veel voorfpoed b2\vandclden t 

 \veg te verlichten. Wij moeten ons derhalve niet verwonderen , zoo 

 wij hem menigmaal op dwaalwegen aantreffcn. Ik heb, met deze 

 aanmerking, het oogmerk niet, de verdienften van den Heer vicat j 

 dien naauwelijks iemand hooger achten kan , dan ik , te verkleinen, 

 maar ik zeg dit alleen, om de onbedachte verklaringen te beant- 

 woorden van de zoodanigen, die bcweren, dat, met betrekking tot 

 dit onderwerp , reeds voor lang alles door den Heer vicat is uitge- 

 put geworden, en dat er niets meer te ontdekken is overgebleven; 

 volgens welk gevoclen derhalve mijn arbeid geheel overtollig zou 

 zijn, daar ik niets nieuws meer voor den dag kon brengen. Dit 

 zal voorzeker de Heer vicat zelf niet bewcren, die in zijn laatfte 



O 2 werk:- 



