Q VERSLAG VAN DEN HOOFD-INGEN IE U K 



seinen werden waargenomen, de w. fout eener enkele vergelijkino- der 

 chronometers door één sein bleek te zijn O**, 115, verminderde deze 

 w. fout reeds spoedig en de overige dagen, waarop waarnemingen ge- 

 daan werden ter bepaling van het lengteverschil tusschen den tijdklep 

 te Batavia en het telegraaf kantoor te Weltevreden, werd zij = O s, 089 

 bevonden, (alles vereenigende kwam er O ^, 093 ,) terwijl de waarnemino-en 

 in Augustus ter bepaling van het lengteverschil van Saniarang en Ba- 

 tavia, even als die in October en November ter bepaling van het lengte- 

 verschil van Cheribon en Batavia, beide 0^,067 gaven. Door het 

 uitwerpen der twijfelachtige waarnemingen berustte de vergelijking der 

 chonometers iedere keer op minder dan 48 , echter toch meestal op 

 meer dan 40 goede sein waarnemingen en daar het, zoo als zoo even 

 gezegd is, mij aanvankelijk gebleken was, dat elke vergelijking eene 

 waarschijnlijke fout van 0^,115 had, zoo had het arithmetisch midden 

 van 40 waarnemingen aanvankelijk eene waarschijnlijke fout van °-^^^ 

 of van slechts 0^018. ^^ 



Uit deze hooge naauwkeurigheid , die mij reeds bij eene voorloo- 

 pige proef gebleken was, en die ik mij overtuigd hield, dat in het 

 vervolg nog zou toenemen , had ik afgeleid dat het nutteloos en 

 noodeloos zou zijn, de waarnemingsmethode door het tusschenvoegen 

 van slino-ers in den keten, volgens de methode van Wichmann en 

 anderen, te verwikkelen. Dergelijke toevoeging aan den toestel zoude 

 hier in O. Indië, waar men op bijna alle plaatsen geheel verstoken 

 is van de hulp eens instrumentmakers , met zwarigheden gepaard gaan 

 en bij de minste stoornis tot oponthoud aanleiding geven , terwijl de 

 naauwkeurigheid van het resultaat er zoo goed als in het geheel niet 

 door zoude verhoogd worden. Men hangt bij het bepalen van een 

 lengteverschil door den electrischen telegraaf geheel van de tijdsbe- 

 palingen af, die aan de beide eindstations gedaan worden. Fouten in 

 deze tijdsbepalingen begaan, gaan onveranderd op de uitkomst voor 

 het lengteverschil over en de onnaauwkeurigheid , die de tijdsbepa- 

 lingen nog overlieten , was veel grooter dan de onnaauwkeurigheid , 

 die uit de verg^eliikino; der chronometers door middel der electroraa";- 

 netische seinen ontstond , zoodat eene verhooüin": der naauwkeurio;heid , 



7 CO O > 



