VAN DE GEOGRAPHISCHE DIENST IN N. I. 27 



wenschte naauwkeurigheid de lengte van Batavia af te leiden, Ava- 

 ren noodig corresponderende waarnemingen of naauwkeurige maans- 

 plaatsen uit de maanstafels van Hansen berekend. Corresponderende 

 ■waarnemingen leverde hoofdzakelijk de sterrewacht te Greenwieh op : 

 niet alleen worden van alle sterrewachten hier de meeste waarne- 

 mingen op de maan , ook buiten den meridiaan gedaan , maar ook 

 worden zij aldaar met even veel naauwgezetheid na als voor de volle 

 maan waargenomen. Op de meeste andere sterrewachten wordt de 

 doorgang dor maan in het geheel niet geregeld waargenomen of als 

 eene bijzaak behandeld en daar hare culminatie bij volle maan te 

 middernacht en na de volle maan steeds later dan middernacht plaats 

 grijpt, zoo worden over het algemeen de culminaties na de volle maan 

 ook dikwijls daar verwaarloosd, waar zij vóór de volle maan gere- 

 geld worden Avaargenoraen , hetgeen des te meer te bejammeren is , 

 daar de waargenomene culminaties vóór de volle maan, alle betrek- 

 king hebbende op den eersten rand , ontoereikend zijn , om door ver- 

 gelijking met culminaties op eene plaats waargenomen, waarvan de 

 geographische lengte bekend is, eene juiste lengtebepaling eener an- 

 dere plaats te leveren, onafhankelijk van de verschillende middellijn, 

 waaronder zich de maan in verschillende kijkers voordoet. 



Ik heb niettemin de waarnemingen der HH. de Lange toch ook 

 met al de maanswaarnemingen vergeleken, die ik, buiten de waarne- 

 mingen te Greenwieh, heb gevonden, namelijk die te Oxford, Cam- 

 bridge. Hamburg, Kremsmunster, Olmutz en Cracau gedaan waren, 

 ten einde geen aanwezig materiaal ongebruikt te laten en na te gaan 

 of de vergelijking met bijna uitsluitend op den eersten rand betrekking 

 hebbende waarnemingfen der vier laatste plaatsen ook voor de lengte 

 van Batavia een ander resultaat gaf dan de vergelijking met die waar- 

 nemingen te Greenwieh, die insgelijks vóór de volle maan waren ge- 

 daan. Daar zich hier geene in het oog loopende afwijking voordeed, 

 werd er geene aanleiding tot verder onderzoek gegeven. De corres- 

 ponderende waarnemingen te Cambridge ben ik aaji eene vriendelijke 

 mededeeling van den heer Challis verschuldigd, den Directeur der 

 sterrewacht aldaar. 



