30 VERSLAG VAN DEN HOOFD-INGE MIE UR 



Ofschoon nu de arithmetische middens aangeven, dat wijlen de 

 heer S. H. de Lange, de lengte iets meer oostelijk zoude gevonden 

 hebben , dan de heer G- A. de Lange , acht ik het gevonden verschil 

 te gering en de afwisseling der teekens te sterk uitgedrukt , de waarde 

 van het resultaat derhalve te onzeker, om het bij de zamenvoeging der 

 resultaten van beide waarnemers in rekening te nemen. Ik heb dus 

 van de resultaten, afgeleid uit beider waarnemingen op denzelfden 

 avond volbragt, eenvoudig het arithmetisch midden genomen , en bij de 

 bepaling der gewigten van deze arithmetische middens de voorschriften 

 der waarschijnlijkheidsrekening in acht genomen. Het eindresultaat 

 was 



Batavia O. van Greenwich 7" 7™ 18% 5 met eene w. fout ± O», 8. 

 Bij bovenstaande berekening moest de grootste helft der te Batavia 

 waargenon^ene culminaties der maan ongebruikt blijven, daar die op dagen 

 volbragt waren , waarop te Greenwich de maan niet in den meridiaan, 

 of waarop wel de culminatie der maan, maar van geene der te Batavia 

 waargenomene vergelijkingsterren was waargenomen. 



Daarom heb ik de berekening nog eens op eene andere wijze uitge- 

 voerd, die zich tegenwoordig even goed laat aanwenden, als de zoo 

 even bedoelde, en die het voordeel heeft, dat daardoor nagenoeg al 

 de te Batavia waargenomene culminaties der maan gebruikt worden. 

 Deze wijze bestaat daarin, dat eerst de fouten der maanstafels wor- 

 den afgeleid uit al de waarnemingen, te Greenwich in dat tijdsverloop 

 volbragt, waarin de waarnemingen te Batavia hebben plaats gehad, 

 zoo wel uit al de waarnemingen, in den meridiaan met den meridiaan- 

 cirkel als uit de nog veel talrijkere w^aarneraingen , buiten den meri- 

 diaan met het zoogenoemde Altazimuth volbragt. Ook de waarne- 

 mingen, op andere sterrewachten volbragt, kunnen voor het opmaken 

 eener tafel van fouten der maanstafels worden aangewend, mits er 

 waarnemingen aan beide randen aanwezig zijn. Vervolgens kunnen 

 hieruit ook voor de tijdstippen, w^aarop de waarnemingen te Batavia 

 hebben plaats gehad, de fouten der maanstafels ligtelijk door eene 

 interpolatie worden afgeleid , en aldus al de waargenomene culminaties 

 voor de lengtebepaling gebruikt worden. Alleen dezulke moeten 



