72 VERSLAG V^AN DEN HOOFD-INGENIEUR 



bijtende kalk , in eene blikken doos te sluiten, die toegesoldeerd wordt. 

 De vochtigheid, waarmede het glas tijdens het inpakken bedekt is, 

 wordt dan in weinig tijds door de bijtende kalk geabsorbeerd en het 

 objectief blijft nu in eene absoluut drooge lucht. Ik houd mij over- 

 tuigd, dat er op die wijze zelfs na jaren tijds geen spoor van verwe- 

 ring aan het glas zou bemerkt worden. 



c. Het nieuwe (jroote Universaal-instrument van Pistor en Martins. 



Dit instrument , dat met een kleiner universaal-instrument, een re- 

 flexieeirkel en twee reis-barometers van dezelfde makers in het vo- 

 rio-e jaar uit Europa is aangekomen, wijkt in constructie merkbaar 

 van de vroeger door hen geleverde uuiversaal-instrumenten af. De 

 gebrokene kijker, waarmede Ertel, Repsold, en zij zei ven vroeger de 

 universaal-instrumenten toerustten , hebben zij door eenen kijker aan 

 het eene uiteinde der horizontale as vervangen, waardooreenige voor- 

 deelen opgeofferd, doch andere nog grootere bereikt worden. Het 

 voornaamste voordeel, dat opgeofferd werd , is, dat de waarnemer, bij 

 het gebruik van een universaal-instrument met gebroken' kijker, steeds 

 in eene horizontale rigting kijkt, door eene oogbuis die altijd even 

 hoog is, onverschillig hoe de kijker ten opzigte van den horizon helt, 

 terwijl bij het nieuwe instrument het horizontale kijken , als de kijker 

 in eene hellende rigting geplaatst is , geschiedt door het plaatsen van 

 een prisma vóór het oculair , hetgeen , zooals ieder , die daarmede be- 

 kend is, weet, altijd het onaangename heeft, dat men het oog vlak 

 bij het oogglas brengen moet. Daarentegen werd blijkens eenen brief 

 van de makers aan mij, dd. 18 July 1857, met deze verandering het 

 voordeel beoogd: 1^ van een' grooteren en lichtsterkeren kijker te kun- 

 nen gebruiken, 2*^ van zekerder te zijn, dat de zenithsafstanden niet 

 door buiging des kijkers te klein gemeten worden , 3' van geen prisma 

 in den kijker te behoeven te gebruiken. Ook werd door de nieuwe inrig- 

 ting mogelijk , 4° het niveau steeds op de horizontale as te laten staan , 

 zelfs al is de kijker naar het zenith gerigt. 



Het eerste voordeel is zonder twijfel van veel belang. Terwijl het 

 objectief van den kijker van het oude universaal-instrument van Pistor 



