70 VERSLAG- VAN DEN HOOFD-INGENIEUR 



meenden aan dit verlaagen niet te kunnen voldoen, wijl de geheele 

 vernieuwing dezer deelen bij die verandering noodzakelijk, en de prijs 

 der reparatie van het instrument daardoor buiten evenredigheid zou 

 verhoogd worden ; gaven mij overigens toe , dat bij een nieuw te ver- 

 vaardigen instrument, dat voor het gebruik in Oost-Indië bestemd 

 was, het gebruik van klokmetalen assen te verkiezen zou zijn. Toen 

 het instrument ontpakt werd, waren dan ook de tappen der horizon- 

 tale as , hoezeer met vet ingesmeerd , eenigzins aangegrepen. Op iedere 

 tap waren eenige kleine zwarte vlekjes zigtbaar. Door eene loupe ziet 

 men duidelijk dat deze zwarte vlekjes niet anders zijn dan een 

 groot aantal mikroskopische kuiltjes in het staal. Desniettegenstaande 

 heeft het werktuig nog niets van zijne bruikbaarheid verloren , hetgeen 

 daaruit blijkt, dat , wanneer men het niveau op de horizontale as plaatst, 

 en de bel in het midden brengt, deze zich volstrekt niet verplaatst, 

 als de as wordt omgedraaid. 



Ik heb sedert de tappen in denzelfden toestand gehouden , door 

 in het geheel geene olie of geen vet meer te gebruiken , maar de tappen 

 eens of tweemaal in de week met een droog lapje te reinigen. Deze 

 handelwijze had de heer de Lange reeds jaren lang, met goed gevolg, 

 ook bij het universaal-instrument van Pistor en Martins aangewend, 

 en is in dit klimaat voor alle ijzeren en stalen voorwerpen onge- 

 twijfeld de beste. 



De kijker van dit werktuig was steeds zeer lichtsterk, doch het is te 

 bejammeren, dat het objectief niet uiteengenomen kan worden. In 

 dit klimaat verspreidt zich over alle glazen een getakt voorwerp , dat 

 op mij steeds den indruk maakt eene plant te zijn. Laat men den 

 groei hiervan vrij , dan wordt het glas daardoor langzaam aangedaan 

 en het verweert. Ook tusschen de beide glazen , die het objectief van 

 den kijker van het universaal-instrument van Repsold zamenstellen , 

 is zulk eene vegetatie ontstaan , die echter niet weggenomen kan wor- 

 den, daar de rand der vatting is omgebogen, zoodat de binnenzijde 

 der zamenstellende glazen van het objectief niet schoongemaakt kan 

 worden. Ik acht het daarom een noodzakelijk vereischte, dat ver- 

 rekijkers, die, het zij als zoodanig, het zij als onderdeel van instru- 



