64 VERSLAG VAN DEN HOOFD-INGENIEUR 



§13. Mededeeliugen, betreffende de instrumenten ^behoorendetoi het materieel 



der Geographische Dienst. 



a. Het üntBersnal- Instrument van liepsold. 



. Dit instrument heb ik, toen het in 1850, na het vertrek van wijlen 

 den heer 8. H. de Lano;e uit Nederhmd , te Leiden was achter2;eble- 

 ven , op de sterrewacht aldaar leeren kennen. Ik heb er toen ver- 

 schillende waarnemingen mede gedaan, en er eene beschrijving en af- 

 beelding van gegeven, die in het Programma van het stedelijk Gym- 

 nasium te Leiden van 1851 — 1852 is afgedrukt. Er had zich toen 

 het voor den w'aarnemer onaangename verschijnsel opgedaan , dat de 

 hoek tusschen dezelfde aardsche voorwerpen langs verschillende deelen 

 van den horizontalen cirkel en met behulp van verschillende aflezingen 

 van de mikrometers der mikroskopen gemeten, ook verschillend ge- 

 vonden werd , en het verschil beliep soms tot 20". Een naauwkeurig 

 onderzoek der mikroskopen verried, dat de mikrometerschroeven vrij 

 sterke periodieke ongelijkheden hadden, en toen het werktuig later 

 bij den maker ter herstelling gegeven was, verzocht ik dezen, de mi- 

 krometers van nieuwe en zuivere schroeven te voorzien. 



Kort nadat het instrument was aangekomen, heb ik de mikrometer- 

 schroeven der mikroskopen des vertikalen cirkels volgens eene eigen- 

 aardige methode onderzocht, die op hetzelfde beginsel berust, als de 

 wijze , waarop Bessel de verdeelingsfouten van verdeelde cirkels leerde 

 bepalen. 



Ik vond toen reeds dat de ongelijkheden veel geringer waren dan 

 vroeger, doch tevens dat zij toch nog niet geheel onmerkbaar waren. 

 Ik heb daarom dadelijk eene observatiemethode aangenomen,' waar- 

 door ik bij het waarnemen van zonithsafstanden van sterren voor 

 eene tijdsbepaling vrij was vande periodieke onregelmatigheden der 

 mikrometerschroeven van de mikroskopen. Ik stelde namelijk steeds 

 vóór elke observatie, den kijker, met behulp van een der mikro- 

 skopen op een vol tiental minuten , waardoor de aflezingen der mikro- 



